Haftalık gezegen ahvâli

5-11 Mart 2010

Yunanistan’da hükümetin dış borç önlemlerini protesto eden 20 bin gösterici Atina’da yürüyüş yaptı; son bir ayda üçüncü, son bir haftada ikinci kez genel greve gidildi. Alman politikacılar Yunanistan’a krizden kurtulmak için adaların satılmasını önerdi, Yunan basını birçok adanın zaten çoktan yabancılara satıldığını ortaya çıkarttı. Britanya’da 270 bin memurun başlattığı 48 saatlik grev, kamu sektörünün son 20 yıldaki en büyük eylemi oldu. California’da eğitime yapılan devlet harcamalarının azalması ve artan eğitim ücretleri protesto edildi, Berkeley Üniversitesi’ndeki protestolara müdahale eden polis 150 kişiyi gözaltına aldı. Hindistan Mumbai’de iş başvurusu izdihamında 1 kişi öldü. Britanya’da oturma izni verilmeyen üç Kosovalı, Glasgow’da bir binanın çatısından atlayıp intihar etti. Forbes dergisi dünyanın en zengin isimlerini açıkladı, Meksikalı cep telefonu tekeli Carlos Slim, 53,5 milyar dolarlık servetiyle birinci oldu, Çinli milyarderlerin sayısı 27’den 64’e çıktı. Araştırmacılar Bonobo maymunlarının yemeklerini tek başına yemektense paylaşmayı tercih ettiklerini ortaya çıkarttı.

İsviçre’de kötü muamele gören hayvanların özel avukatlarca temsil edilmesi hakkının anayasada yer alması referandumla oylandı, teklif yüzde 70’le reddedildi. İzlandalılar, Icesave bankasının Britanya ve Hollanda’ya olan 3,8 milyar avroluk borcunun ödenmesi için yapılan referandumda yüzde 93 “hayır” dedi. Türkiye’de kredi kartı hesabını üç yıl önce kapatan adam 1 kuruşluk borcunu unutunca bankadan 504 lira ödeme emri aldı. Silahlı soyguncular Berlin’de bir otelin düzenlediği poker turnuvasını bastı, 1,1 milyon avro götürdü. HSBC’den İsviçre’de özel bankacılık hizmeti alan 24 bin kişinin kişisel detaylarının çalındığı itiraf edildi. Daihatsu, Japonya’daki 275 bin arabasını piyasadan çekti. ABD’de Toyota’sıyla araba sollamak için hızlanınca gaz pedalı takılan bir adam, arabayı cep telefonuyla yardıma çağırdığı polislerin direktifleriyle durdurabildi. Volkswagen’in net kârı yüzde 80, BMW’ninki yüzde 36 düştü. ABD’nin şubat ayı bütçe açığı 221 milyar dolar olarak açıklandı.

Japonya’nın Soğuk Savaş yıllarında ABD nükleer silahlarının limanlarından nakledilmesine izin verdiği ortaya çıktı. Irak’taki seçimler öncesi Bağdat’ta çeşitli yerlerde patlayan bombalarda 36 kişi öldü, kayıtlı seçmenlerin yüzde 70’inin oy kullandığı söylendi. Kocaeli’de geçen yılki yerel seçimlerde iki kez oy kullandıkları anlaşılan iki sandık görevlisi 3’er yıl hapis cezası aldı. Togo’da seçim sonuçlarına itiraz eden halk sokaklara döküldü, polisle çatıştı. Pakistan’da Lahore kentinde bir polis binasına yapılan intihar saldırısında 13 kişi öldü, üç gün sonra işlek bir caddedeki intihar saldırısında 39 kişi öldü. Afganistan’da Taliban’la Hikmetyar’ın örgütleri arasında çıkan çatışmada 60 kişi öldü. Afganistan’daki savaşa dönmeyi reddeden İngiliz askeri Joe Glenton dokuz ay hapis cezası aldı. İngiltere’de Kent kasabasında bir arabanın patlamasıyla yaralanan hamile kadının eski bir askerî bomba uzmanı olan kocası cinayete teşebbüsten tutuklandı. ABD’de bir camide erkeklerin arkasında namaz kılmaya kalkan feminist Müslüman kadınlar dışarı atıldı. Somali’de İslamî örgüt al-Shabab’ın başkent Mogadishu’ya saldırılarında 50 kişi öldü, belediye başkanı karşı saldırı için halkın dış mahalleleri boşaltmasını istedi. Nijerya’da Hıristiyanlarla Müslümanlar arasındaki çatışmalarda 500 kişi öldü. 1641’de Katolik İrlandalıların Protestan Birleşik Krallığa karşı ayaklanmasıyla başlayan ve 4 bin ilâ 200 bin kişinin öldüğü katliamın 19 bin sayfalık tanık ifadeleri internete kondu. 1915 olaylarına “soykırım” diyen karar Katalonya parlamentosunda resmîleştirildi, İsveç parlamentosunda onaylandı; Türkiye, İsveç Başkonsolosu’nu geri çekti.

Hakkâri’de ve Şırnak’ta üç ayrı mayın patlamasında iki asker ve bir çocuk öldü. Diyarbakırspor-Bursaspor maçında sahaya taşlar atıldı, yardımcı hakemin başı yarıldı, maç tatil edildi, Diyarbakırspor üç maç dış sahada seyircisiz oynama cezası aldı. Okuma yazması olmayan 49 yaşındaki altı çocuklu Siirtli bir kadın, bir gösteride “Öcalan pankartı” taşıdığı için yedi yıl hapis cezası aldı. Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı, “eşcinselliğin bir biyolojik bozukluk, bir hastalık olduğuna inanıyorum” dedi. Başbakan Erdoğan’ın “şeref ve namusunu” lekeleyen bir karikatürünü yaptığı için yargılanan İngiliz karikatürist, beş yıl başbakan karikatürü çizmeme cezasına çarptırıldı. Başbakan, “yasama ve yürütme, yargı tarafından kuşatılmış” dedi. Abdülcanbaz’ın yaratıcısı karikatürist Turhan Selçuk, 88 yaşında öldü.

Elazığ’da 6 büyüklüğünde deprem oldu, 41 kişi öldü. Şili’de 7,2 şiddetinde artçı deprem oldu, ölen olmadı. İspanya’da kar yağdı, 250 bin kişi elektriksiz kaldı, Barcelona’da 1962’den beri en büyük kar yağışı gerçekleşti. Uganda hükümeti toprak kayması riskine önlem olarak, dağlık alanlarda yaşayan 500 bin kişinin taşınmasına karar verdi. İskoçya’da 46 bin kadın üzerinde 39 yıl sürdürülen araştırma, doğum kontrol hapı kullanan kadınların kanser ve kalp hastalıklarına yüzde 12 oranında daha az yakalandığı bulgusuyla sonuçlandı. Britanya, Dünya Kupası öncesi Güney Afrika’ya 42 milyon prezervatif gönderme kararı aldı.

Sean Penn, Venezüella lideri Chávez’e diktatör diyen ABD’li gazetecilerin hapse atılması gerektiğini söyledi. Yılın en berbat film olaylarına verilen Altın Ahududu Ödülleri’nde All About Steve filmiyle en kötü oyuncu ödülü kazanan Sandra Bullock törene katılıp ödülü aldı ve 2005’ten beri bunu yapan ilk oyuncu oldu; Battlefield Earth, on yılın en kötü filmi seçildi. Bir gün sonra verilen Oscar ödüllerinde ABD askerlerinin Pandora gezegeninde yedikleri haltları anlatan Avatar kaybetti, Irak’taki haltlarını anlatan The Hurt Locker kazandı; en iyi oyuncular Sandra Bullock ve Jeff Bridges oldu. Bang&Olufsen markasının Neo Vision 4-103 adlı 147 bin avroluk televizyonları Türkiye’de satışa çıktı. Pink Floyd, EMI’a konsept albümlerinden tek tek şarkı indirilmesine karşı açtığı davayı kazandı. BBC’nin 26 ülkede 27 bin kişiyle görüşerek yaptığı ankete katılanların yüzde 79’u, interneti temel bir insan hakkı olarak gördüğünü söyledi. Güney Kore’de kendilerini sanal bebek yetiştirmeye kaptıran bir çiftin üç aylık kızı açlıktan öldü. Dalai Lama, Twitter’a katıldı.

(İki) Haftalık gezegen ahvâli

19 Şubat – 4 Mart 2010

Şili’de 8,8, Japonya’da 7,3, Tayvan’da 6,4 büyüklüğünde depremler oldu. Şili’deki deprem tarihte kaydedilmiş en büyük yedinci deprem olurken, NASA’daki bilim insanları depremin Dünya’nın aksını yaklaşık 7,5 santim oynatmış olabileceğini, günlerin de 1,26 milisaniye kısalmış olabileceğini söylediler. Portekiz’in Madeira adasında yağışlar yüzünden meydana gelen sel ve toprak kaymalarında 42 kişi öldü, fırtınalar sebebiyle Almanya, Belçika, İspanya ve Haiti’de de ölümler oldu. Uganda’daki toprak kaymalarında yaklaşık 100 insan öldü. İtalya’nın kuzeyinde bir tesisten sızan milyonlarca litre petrol, ülkenin en uzun nehri Po’da aktı. İstanbul’un karlı gün sayısının 1800’lerin sonundaki rakamın beşte birine düştüğü açıklandı. 78 km boyunda ve 39 km eninde bir buzul Antartika’dan koptu. Arjantin’de bir çiftçi ve eşi, küresel iklim değişikliği endişesiyle çocuklarını vurup intihar etti.

Yunanistan’da hükümetin tasarruf planlarına karşı sokaklara dökülen binlerce kişi polisle çatıştı. Goldman Sachs yatırım bankasının Yunanistan’daki borç krizindeki rolü, ABD Federal Bankası tarafından incelemeye alındı. Yunanistan’da milyonlarca çalışan 24 saatlik genel grev yaptı. Alman Focus dergisi Yunanistan’ın borç krizini hareket çeken Afrodit heykeliyle kapak yaptı. Alman hava şirketi Lufthansa’nın 4 bin pilotu kötü çalışma koşulları yüzünden greve gitti. Dünya Ticaret Örgütü, piyasanın geçen yıl yüzde 12 gerilediğini, bunun II. Dünya Savaşı’ndan beri en büyük gerileme olduğunu açıkladı. BBC, 600 kişiyi işten çıkartma kararı aldı. Nissan fren ve yakıt göstergesi problemleri sebebiyle 540 bin arabasını, General Motors da direksiyon hâkimiyeti sorunu yüzünden 1,3 milyon arabasını piyasadan geri çekti. Tayland’ın devrik eski başbakanı Thaksin Shinawatra’nın servetinin 1,5 milyar dolarlık kısmına, görevi kötüye kullanmak suçundan mahkeme kararıyla el kondu. 2008’de ABD hükümeti tarafından batmaktan kurtarılan AIG sigorta şirketi 2009’un son çeyreğinde 9 milyar dolar zarar açıkladı. California’da bir adam 4 dolarlık peynir çaldığı için 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Somalili korsanlar bir Norveç gemisini ve Suudi tankerini kaçırdı. U2 grubunun 2009 yılındaki konser ve albüm satışları geliri 109 milyon dolar olarak açıklandı.

Danimarka’da Hz. Muhammed karikatürlerini yayınlayan Politiken gazetesi, açılan davaların geri alınması karşılığında, “karikatürlerin yarattığı olaylardan dolayı” özür dilemeyi kabul etti. Afganistan’ın güneyinde bir konvoya yapılan NATO saldırısında 27 sivil öldü. Kâbil’de bomba patladı, 9 Hint, 1 İtalyan, 1 Fransız öldü. Britanya, Afganistan’da NATO harekâtlarında ölen sivillerin ailelerine verdiği tazminatı 7 bin 300 pounddan 2 bin 900 pounda düşürdü. Afganistan Ulusal Doğa Koruma Dairesi, nesli tükenmekte olan hayvanları koruma altına aldı. Bağdat’taki üç intihar saldırısında 30 kişi öldü. İran ve Suriye, ABD’yi Ortadoğu’da hâkimiyet kurmaya çalışmakla suçladı. Etiyopya’ya 1984-85 yıllarında Live Aid konserleriyle yapılan para yardımlarının silaha harcandığı ortaya çıktı. Bosna’da Hırvat ve Müslümanlara soykırım uygulamak suçuyla ilk kez hâkim karşısına çıkan Bosnalı Sırpların eski lideri Karaciç, Bosna savaşı için “haklı ve kutsaldı” dedi. Slovakya’da üniversite dâhil tüm okullarda hafta başlarında millî marş okunması kararlaştırıldı. Kaddafi, İsviçre’ye cihad ilan etti.

1. Ordu’da 2003 yılında hazırlanan Balyoz Harekât Planı için aralarında emekli amiral ve generallerin olduğu toplam 67 kişi gözaltına alındı, sorgulamalarda Çarşaf, Sakal, Testere, Orak, Tırpan, Yumruk, Kürek gibi harekât planları hakkında sorular soruldu. Türkiye’de her 65 kişiden birinin silahlı olduğu açıklandı. Başbakan Yardımcısı medyaya “Tuu size” dedi. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi, 1915 olaylarına “Ermeni soykırımı” diyen karar tasarısını kabul etti. YÖK katsayı meselesini bu kez yatay geçişleri kolaylaştırarak çözmeye çalıştı; YÖK ve Bilkent Üniversitesi’nin kurucusu İhsan Doğramacı, 94 yaşında öldü. Balıkesir Dursunbey’de dört yıl önce 17 işçinin öldüğü madende grizu patladı, 14 işçi öldü. Azadiye Welat gazetesinin yazı işleri müdürü Diyarbakır’da 525 yıl hapis cezasına çarptırıldı. RTÜK’ün eski ve yeni başkanları ve bir üyesi, bir bürokrat hakkındaki mahkeme kararını uygulamadıkları için 2 yıl 6’şar ay hapis cezası aldı. Danıştay, işçilerin 4-C’ye geçmesi için 30 gün süre tanıyan kararı hukuka aykırı buldu, TEKEL eylemi 78. gününde sona erdi. Türkiye’de işsiz sayısı 860 bin arttı, işsizlik oranı yüzde 14’e yükseldi. Başbakan mal beyanı yaptı, serveti 2007’deki beyandan 700 bin lira fazla çıktı. Türkiye Millî Takım teknik direktörlüğü için Guus Hiddink’le yıllık 3,5 milyon avroya anlaşma yapıldı. Giresun Bulancak’ta belediyeye emanet edilen sahipsiz bir eşek kaybolunca planlanan protesto eylemi eşeğin bulunmasıyla iptal oldu, belediye başkanı “eşekler üzerinden siyaset yapılmasına karşıyız” dedi.

Gündüz uykusunun beynin yeni bilgiler edinme yetisini arttırdığı, yaşlıların daha az uykuya ihtiyaç duyduğu inancının ise yanlış olduğu anlaşıldı. Yıllık sağlık kontrollerini yaptıran ve “mükemmel durumda” olduğu açıklanan Obama’ya doktorları sigarayı bırakmasını ve alkol alımını azaltmasını tavsiye ettiler. Türkiye’de yapılan bir ankette cep telefonu kullanıcılarının yüzde 93’ünün cihazın sağlığa zararlı olduğuna inandığı, bunun ispatlanması hâlinde telefon kullanmaktan vazgeçeceklerin oranının ise yüzde 4 olduğu ortaya çıktı, Türkiye aylık konuşma süresinde Avrupa üçüncüsü oldu. Mersin ve İstanbul’da iki adam, kendileriyle barışmak istemeyen sevgililerini çalıştıkları okullarda öldürdü. İngiltere’de bir kadın, Facebook’taki profiline yeni erkek arkadaşıyla çektirdiği resmi koyunca eski sevgilisi tarafından öldürüldü. Facebook’ta bir grup İtalyanın açtığı ve Down sendromlu çocukların topluma yük olmaması için hedef tahtası yapılmasını öneren bin 300 üyeli grup kapatıldı. Avrupa Komisyonu, rekabete aykırı faaliyetleri sebebiyle Microsoft’u 1,4 milyar dolar para cezasına çarptırdı.

5 bin 200 insan fotoğrafçı Spencer Tunick için Sydney Opera Binası önünde çıplak poz verdi. Florida’da SeaWorld su parkının en deneyimli eğitmenlerinden biri su tankına düşünce, bir katil balina tarafından öldürüldü. Dubai’de aralarında yüzlerce köpekbalığının da olduğu 33 bin deniz canlısının barındığı dev akvaryum çatlayınca, alışveriş merkezi boşaltıldı. Çin’de ay takviminin yeni yılı kutlamalarında 19 kişi havaî fişek patlamasıyla öldü. ABD’de adı açıklanmayan bir adam Superman çizgi romanının 1938 yılında basılmış ilk sayısına 1 milyon dolar ödedi. Elton John, Hz. İsa’nın gay olduğunu iddia etti. Meksika’da eşcinsel evliliklerine izin veren yasa yürürlüğe girdi.

Haftalık gezegen ahvâli

12-18 Şubat 2010

Geçen yıl MİT binasını basan Erzurum Özel Yetkili Savcısı, Erzincan Adliyesi’ni basıp 10 yıl önce Güneydoğu’daki faili meçhul cinayetlerde JİTEM bağlantısını ortaya çıkartmış Erzincan Başsavcısı’nı çete üyeliğinden göz altına aldı, Hâkimler Savcılar Yüksek Kurulu tutuklamayı yapan Yetkili Savcı’nın yetkisini iptal etti, hükümet-muhalefet-yargı kurumları arasında demeç ve belge kovalamacası başladı. Başbakan’ın 2008’de Diyarbakır’da yaptığı gezi sırasında gösterilere katılan 5 kişi 11’er yıl hapis cezası aldı, geçen yıl IMF karşıtı gösterilerde polis helikopterine havaî fişek attığı iddia edilen bir adam hakkında 36 yıl hapis cezası istendi. Türkiye, gözaltında kötü muamele yüzünden AİHM’de 15 bin 600 lira para cezası aldı. TEKEL’in Unkapanı binasının bir özel sağlık şirketine verildiği ortaya çıktı. “1 TL’ni TEKEL işçilerine ver” kampanyası için Tunceli’de kumbarayla esnaftan para toplayan biri sendikacı iki kişiyi dilencilik yapmaktan tutuklayan polis, 70 TL para cezası kesip kumbaradaki paralara el koydu. Yerel seçimler öncesi halka buzdolabı dağıtan eski Tunceli Valisi, seçim yasasına muhalefetten yedi buçuk ay hapis cezası aldı. Elektrik dağıtımı özelleştirmeleri, dört şirketin 1,5 milyar dolara satılmasıyla devam etti. Türkiye’de işsiz sayısının 5 milyonu aştığı, çalışanların yüzde 43’ünün herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna kayıtlı olmadığı belirlendi. SGK, işsizlere ücretsiz sağlık hizmeti süresini 100 günden 10 güne indirdi. Başbakan, “Şirazesinden çıktığım da oluyor” dedi.

Türkiye-Irak arasındaki demiryolu bağlantısı tekrar açıldı. Irak’ta Ramadi şehrinde intihar saldırısı sonucu 13 kişi öldü. Afganistan’da hedefi şaşıran NATO füzeleri 17 sivili ve 7 polisi öldürdü. Texas’ta vergi memurlarına kızan bir adam tek motorlu uçağıyla 7 katlı vergi ofisine daldı. ABD Füze Savunma Ajansı, bir uçağa monte edilmiş cihazın gönderdiği lazer ışınlarıyla bir balistik füzeyi yok etmeyi başardı. ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, İran’ın askerî diktatörlüğe kaydığını söyledi. Dalai Lama, ABD Başkanı Obama’yı ziyaret etti, Amerika’yı “demokrasi, özgürlük ve insanî değerlerin öncüsü” olarak övdü. Mossad’ın geçen ay Hamas komutanını Dubai’de öldürtürken ajanlarına çifte vatandaşlığı olan İsraillilerin kimliğini kullandırdığı ortaya çıktı. Batı Şeria’daki İsrail güvenlik duvarının haftalık protestosunda Filistinliler Navi kıyafeti giydi.

Libya, Schengen’e bağlı 25 ülke vatandaşının ülkeye girmesini yasakladı. Somali’de çatışmalardan kaçan 8 bin kişi başkent Mogadishu’yu terk etti. Uranyum zengini ama fakir Nijer’de ordu darbe yaptı, kendi görev süresini 5 yıl uzatan başkan tutuklandı, anayasa askıya alındı. Kenya’da 5 kişi eşcinsel nikâh planlamak suçuyla tutuklandı, sonra serbest bırakıldı. Uganda’da bir rahip eşcinselliğin kötülüklerini anlatmak için kilisede 300 kişilik cemaatine porno film izletti. Malezya’da evlilik dışı seks yapmakla suçlanan 3 kadının değnekle dövülme cezası infaz edildi. Haiti’de çocuk kaçırmakla suçlanan 8 ABD’li misyoner serbest bırakıldı ve ülkeyi terk etti.

The New Economics Foundation, ekonominin ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için haftalık çalışma süresinin 21 saate indirilmesi önerisini getirdi. Belçika’da iki trenin kafa kafaya çarpıştığı kazada 18 kişi öldü, demiryolu çalışanları personel ve güvenliğe yapılan yetersiz yatırımları protesto için greve başladı. Almanya’da bir okula giren 23 yaşındaki silahlı saldırgan eski öğretmenini öldürdü. Ukrayna’nın Shaktar takımı oyuncuları Londra’da Muhamed Al Fayed’in takımı Fulham’la karşılaşmadan iki gün önce yine Fayed’e ait olan Harrod’s mağazasına “çok kalabalık ve şüpheli” oldukları gerekçesiyle sokulmadı. Paris’teki Beaux-Arts okulunda Çinli bir sanatçının Sarkozy’nin seçim sloganı üzerindeki bir kelime oyunuyla yaptığı eserin politik açıdan “fazla tahrik edici” bulunularak sergiden kaldırıldığı ortaya çıktı.

Hindistan’da kriket ligine hiçbir Pakistanlı sporcunun alınmamasını eleştiren film yıldızı Shah Rukh Khan’ın son filmi My Name Is Khan’ın ilk gösterimlerinde yapılan protestolarda bin 800 kişi tutuklandı, 63 sinemayı 21 bin polis korudu. Oscar törenlerinde ödül kazananların teşekkür konuşmalarına “sıkıcı” oldukları gerekçesiyle 45 saniye sınırı getirildi. Dallas Cowboys Stadyumu’nda yapılan NBA All-Star maçını 108 bin kişi izledi. AC Milan kulübü Emirates ile 60 milyon avroluk forma reklamı anlaşması yaptı. Fransa’da 12 şarap üreticisi, Amerika’da bir alıcıya 18 milyon şişeden fazla sahte Pinot Noir şarabı satmaktan suçlu bulundu. Efes Türkiye Genel Müdürü, son dört yılda bira satış noktalarının 17 bin azaldığını söyledi. İskoçya’da üretilen BrewDog, yüzde 41 alkolle dünyanın en sert birası oldu.

Avustralya’da 500 kişilik Anonymus isimli bir hacker grubu, hükümetin internete filtre uygulama planlarını protesto için resmî sitelere saldırdı ve kilitledi. Britanya’da bar, restoran ve oteller 2005 yılında yürürlüğe giren ve mekânlarda çalınan müzik için para ödenmesine yönelik kanuna karşı açtıkları davayı kazandı ve 20 milyon pound tazminat aldı. EMI zararlarını kapatmak için ünlü Abbey Road stüdyolarını 30 milyon pounda satma kararı aldı. Haber kaynaklarının korunması ve ifade özgürlüğü yolunda oy kullanan İzlanda, araştırmacı gazetecilik cenneti olma planlarını hayata geçirdi. RTÜK, Tenten çizgi filmini sansürsüz yayınlayıp tütün kanunlarına aykırı davrandığı için TV 8 kanalına 50 bin lira para cezası kesti. Devlet Denetleme Kurulu, RTÜK’ün reklam sürelerini uzatmasını ve reklamlardan alınan payları incelemeye aldı. İspanya’da istihbarat servisleri, finansal karmaşada İngiliz ve Amerikan medyasının rolünü incelemeye başladı. Britanya’da Compass adlı düşünce kuruluşu 12 yaşından küçüklerin korunması için tüm kamusal mekânlardaki reklamların kaldırılmasını önerdi. Berlin’de çocuklar oyun oynarken gürültü yapma hakkı kazandı.

İsveçli bir akademisyen, filozof Descartes’ın İsveç soğuğundan değil, bir Katolik rahibin verdiği arsenikli gofret yüzünden öldüğünü iddia etti. Mısır firavunu Tutankamun’un ayağını etkileyen ender bir kemik hastalığının vücudunu zayıf düşürmesi sonucu sıtmadan öldüğü anlaşıldı. İsmi açıklanmayan biri, Casanova’nın 3 bin 700 sayfalık sansürsüz günlüklerini 5 milyon avroya satın alıp Fransa Ulusal Kütüphanesi’ne bağışladı. Frizbinin mucidi Walter Frederick Morrison 90 yaşında, Lavazza kahvelerinin sahibi Emilio Lavazza 78 yaşında öldü. İstanbul’da İETT şoförlerine molotof söndürme, İsviçre’de hayat kadınlarına kalp masajı ve elektro şok kullanma eğitimi verildi. İngiltere’de yapılan bir araştırmada mutluluğun kalp hastalığı riskini azalttığı anlaşıldı.

Haftalık gezegen ahvâli

5-11 Şubat 2010

İzmir’e bir aylık yağmur bir günde yağdı, Antalya’yı seller götürdü, Muğla’da barajların kapakları açıldı, Rize’de mahkemenin durdurma kararı aldığı bir hidroelektrik santrali inşaatına devam edildiği anlaşıldı. Çin’de iki yıldır yapılan bir araştırma, tarlalarda kullanılan gübre ve ilaçların fabrikalardan daha çok kirlenmeye yol açtığını ortaya çıkarttı. University of California’da araştırmacılar, arpa ve şerbetçiotundan yapılan biraların osteoporoz hastalığının gelişimini engelleyici özelliği olduğunu buldu. Napoliten pizza sadece belli ürünlerle yapılabilen patentli bir ürün oldu. Haiti’de ölü sayısı 230 bine çıkarken, 28 yaşındaki bir adam 27 gün sonra bir marketin yıkıntıları altından sağ çıkartıldı. Trabzon’da üç ana caddenin trafiği bir günde tersine çevrildi, yollar kilitlendi.

Suudi Arabistan’da temyiz mahkemesi, TV’de cinsel hayatı hakkında konuşan bir adama verilen 5 yıl hapis ve 100 kırbaç cezasını onayladı. Özbekistan’da yeni evli kadınların yaşadıkları zorluklar üzerine bir belgesel çeken Umida Akhmedova, ülkeyi geri kalmış ve fakir göstermek suçuyla iki yıl hapis cezası istemiyle mahkemeye verildi, “medya yoluyla hakaret”ten suçlu bulundu, 3 yıllık hapis cezası alabilecekken Özbekistan’ın bağımsızlığının 18. yılı hatrına affedildi. Kazakistan’da bir mahkeme, Başkan Nazarbayev’in oğlunun medyada eleştirilmesini yasaklayan kararı bozarken, yaptığı yolsuzlukları haber yapan üç gazete hakkındaki davayı da düşürdü. Çin’de 2008’deki Sincan depreminde 80 bin kişinin ölümünde çürük binaların rolünü soruşturan bir eylemci 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sri Lanka’da geçen ay seçimleri kazanan Rajapaksa önce rakibi Fonseka’yı tutuklattı, sonra da parlamentoyu feshetti. Nijerya’nın Anambra eyaletindeki seçimlerde çeteler oy verenleri tehdit etti, sandıkları kaçırdı, 1 milyon 800 bin kişinin kayıtlı olduğu seçimlerde 300 bin oy çıktı.

Yunanistan’da hükümetin kamu bütçe açığını kapatmak için aldığı önlemler genel grevle protesto edildi; okullar kapandı, uçaklar kalkmadı, hastaneler sadece acil servislerde hizmet verdi, eski bir komünist parlamenter “hükümet bize savaş açtığı için savaşıyoruz” dedi. Kahire’de yüzlerce tekstil işçisi dört yıl önce özelleştirilen fabrikalarında kötüye giden şartlarını protesto ederken polisle çatışmaya girdi. Çin’de bir işçi, kreşe bırakacak para bulamadığı 2 yaşındaki oğlunu çalıştığı yerin dışına zincirledi, aynı noktada yirmi gün önce 4 yaşındaki kızının kaybolduğunu söyleyen adam, fotoğrafı olmadığı için aranamadığını söyledi. Türkiye’de 14 yaşındaki bir çocuk Cizre’de polise taş attığı için 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı, BDP Genel Merkezi’ne pompalı tüfekle ateş açıldı, Başbakan Erdoğan bir ara PKK’lı dediği TEKEL işçileriyle yine anlaşamadı, Marmaray projesinde günde 27,5 liraya çalıştırılan işçiler mahkemeye gitmeye karar verdi. Danıştay, YÖK’ün katsayı kararını iptal etti. 14 devlet üniversitesinin hiçbirinde seçimlerde en fazla oyu alan adayı rektörlüğe atamayan Cumhurbaşkanı Gül, Hindistan’ı gezerken “Her Türk şirketi yurtdışında devletin şirketi gibidir” dedi. Başbakan, bir özel hastanenin açılışını kendisine devlet hastanesinde yapılan kötü muameleleri anlatarak yaptı. Türkiye işsizlikte dünya beşincisi oldu.

Polonya’daki Auschwitz toplama kampının girişindeki “Arbeit Macht Frei” yazısını çalan İsveçli adam Stockholm’de yakalandı, “kültürel hazine” hırsızlığı yapmaktan tutuklandı. İsrail’de binlerce yıllık bir Müslüman mezarlığının içine inşa edilmeye başlanan Yahudi hoşgörü müzesi protesto edildi, bu arada İsrail savaş uçakları Gazze’nin kullanılmayan havaalanını vurdu. Somali’de İslamî örgüt al-Shabab yanlısı yüzlerce militan başkent Mogadishu’ya saldırı başlattı. Somali korsanları 10 aydır rehin tuttukları Tayvanlı balıkçı gemisini “cüzî bir miktar fidye karşılığı” bıraktı. İran’da muhalif liderlerden Behzad Nabavi, geçen yılki protesto gösterilerindeki rolü nedeniyle 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı; İslamî devrimin 31. yılı kutlanırken halka İran’ın artık bir nükleer ülke olduğu müjdesi verildi, ülkeye girmek isteyen Batılı gazetecilere vize verilmedi, ülke içindekilerden de protesto gösterilerini haber yapmamaları istendi. Hindistan, orta menzilli nükleer bir balistik füzenin ordu tarafından kullanıma hazır hâle getirildiğini duyurdu, ülkenin kuzeyinde bir traktörün çektiği ve içinde 70 kişi olan römork devrilince 23 kişi öldü.

Afganistan’ın güneyinde Taliban kontrolünde bir bölgeye yapılacak NATO operasyonu öncesi yüzlerce aile yaşadıkları yerlerden çıkartıldı. Rusya’nın yeni askerî doktrininde bir numaralı tehdit NATO oldu. Ukrayna’da yapılan ikinci tur seçimlerini Moskova yanlısı Victor Yanukovych kazandı. Bolivya, Çin’in yardımıyla uzaya uydu gönderebilmek için uzay ajansı kurdu. Amerikan güvenlik firması Blackwater’ın iki çalışanının ABD hükümetini yıllarca dolandırdığı, Afganistan’a getirilen Filipinli bir fahişenin bile hükümete fatura edildiği ortaya çıktı. Honda firması çoğu Kuzey Amerika’daki 437 bin arabasını hava yastığı problemleri sebebiyle geri çekti. Kira borcunu ödeyemeyen ABD Mortgage Bankacıları Birliği, genel merkezini 38 milyon dolara sattı.

Çin’de hacker eğiten bir web sitesi kapatıldı. Facebook, Britanya’da sayfalarını hasımlarını tehdit etmek için kullanan 30 hükümlünün üyeliğini iptal etti. Google, Buzz adlı bir sosyal iletişim ağı sitesi açtı. Emma Watson, 2009’da elde ettiği yaklaşık 30 milyon dolar gelirle Hollywood’da en fazla kazanan kadın oyuncu olurken, genel listede 14. sırada yer aldı. BBC, “üst düzey” sunucularına yılda 54 milyon pound ödediğini açıkladı. ABD’nin yenik başkan yardımcısı adayı Sarah Palin, bir TV programında konuşurken, elinin içine yazılı ‘enerji’, ‘bütçe kesintisi’, ‘vergi’, ‘Amerikan halkının ruhunu canlandırmak’ kelimelerinden kopya çekerken yakalandı. Avustralya’da, çalıştığı bankadan yapılan canlı haber yayını sırasında manken Miranda Kerr’in üstsüz fotoğraflarına bakarken kameralarca ebelenen adamın kovulmaması için imza kampanyası açıldı, Kerr destek verdi. Michael Jackson’ın doktoru, ihmal ve tedbirsizlikle ölüme sebebiyet vermek suçundan mahkemeye çıkartıldı. Filipinler’de karaoke barlarda son 10 yılda “My Way” söyleyen 6 kişinin öldürüldüğü, bunların genellikle şarkının kötü söylenmesinden kaynaklandığı açıklandı, şarkı karaoke bar listelerinden silindi.

Haftalık gezegen ahvâli

29 Ocak - 4 Şubat 2010

Ankara Valisi ve Emniyet Müdürü, iki ay önce TEKEL işçilerine yapılan sert müdahalenin, alınan “canlı bomba ihbarı” üzerine gerçekleştiğini açıkladılar, böyle bir tehdit hâlinde yine müdahale edeceklerini söylediler. İşçi sendikaları, 50 günden uzun süredir direnen TEKEL işçileriyle dayanışma için eylem yaptı: madenciler ve bor işçileri iş bıraktı, TPAO ve TÜPRAŞ çalışanları işe geç başladı, tersane işçileri yemek yemedi, sendikalı gazeteciler çalışmadı, Sivas’ta Karayolları çalışanları yolları temizlemedi, demiryolu işçileri işbaşı yapmadı, İstanbul’da birçok noktada toplantı yapıldı, İzmir’de belediye otobüsleri çalışmadı, dağcılar Ağrı’da destek pankartı açtı. Memur sendikaları eyleme katılmadı, DİSK Genel Başkanı, “Başarılı bir sınav verdiğimizi söyleyemem” dedi. Başbakan “Eylem ideolojiktir” dedi, ne demek istediğini anlatmadı. Le Monde gazetesi, eylemin “özelleştirmelere karşı mücadelenin simgesi” olduğunu yazdı.

Dış borçları 300 milyar avroyu aşan Yunanistan’da toplu protesto gösterileri düzenlendi, Ekonomi Bakanlığı çalışanları, vergi müfettişleri ve gümrük memurları 48 saatlik grev başlattı. Rusya’da Moskova ve St. Petersburg’da toplu gösteri hakkını savunmak için yapılan yürüyüşte, aralarında önde gelen üç muhalefet liderinin de olduğu yaklaşık 100 kişi tutuklandı. Ülkenin batısındaki Kaliningrad’da iktidar partisini protesto eden 10 binden fazla kişi, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden beri en büyük yürüyüşü gerçekleştirdi. İran’da geçen aralıktaki protesto gösterileriyle ilgili olarak 16 kişi mahkemeye çıkartıldı. 1979’daki İslamî devrimin hedeflerini gerçekleştiremediğini söyleyen muhalefet lideri Mousavi, mücadeleye devam edeceğini söyledi.

Haiti’deki ölü sayısı resmî açıklamalara göre 200 bini geçti. ABD, Haiti’deki asker sayısını 20 bine çıkarttı, tarihinde hiçbir komşusuna saldırmamış İran’a karşı müttefiklerini korumak için Körfez bölgesine savaş gemileri ve füze kalkanları yolladı. ABD ordusunun İran ve Kuzey Kore füzelerini durduracak bir kalkan denemesi başarısız oldu, İran parlamentosunun sözcüsü “Bölge ülkelerinin bunun bir kukla gösterisi olduğunu anlamaları gerekir” dedi. Çin, ABD’nin Tayvan’a 6,3 milyar dolarlık silah satmasına tepki olarak, ABD’yle her türlü askerî ilişkiyi dondurma kararı aldı, Obama’yı Dalai Lama’yla görüşmemesi konusunda uyardı. Çin medyası ABD’yi “soğuk savaş fikirleri” üretmekle suçladı. Rusya ile Libya 1,8 milyar dolarlık silah anlaşması yaptı. Pakistan askerleri ülkenin kuzeybatısındaki önemli bir Taliban üssünü ele geçirdi. Güneydeki Karaçi’deki etnik çatışmalarda 12 kişi öldü. ABD insansız uçaklarının Pakistan’ın kuzeyinde yaptığı saldırıda 10 kişi öldü. Taliban, Pakistan’daki ABD askerlerine ilk kez ölümcül bir saldırı düzenledi, üç Amerikan askeriyle beraber, yakınlarda bulunan bir okuldaki üç kız çocuğu ve bir sağlık görevlisi öldü. Pakistan’da ABD askerlerinin ne aradığı sorusu, Pakistan ordusuna ABD tarafından son 10 yılda 12 milyar dolar gizli yardım yapıldığını ortaya çıkarttı.

2008’de ABD hükümetinden aldığı 182 milyar dolarla batmaktan kurtulan AIG sigorta şirketi, çalışanlarına dağıttığı 39 milyon dolardan sonra şimdi de finans birimine 100 milyon dolar ikramiye dağıtma kararı aldı. Honda, hatalı elektrik aksamları yüzünden 650 bin kullanıcıdan arabalarını satış noktalarına iade etmelerini istedi. Avrupa’nın en büyük ikinci araba üreticisi Peugeot Citroën firması, Çek Cumhuriyeti’nde üretilen 90 bin arabasını hatalı gaz pedalları yüzünden piyasalardan geri çekileceğini duyurdu. BM’nin Dünya Gıda Programı, Somali’deki aç nüfusun 4 milyona ulaştığını açıkladı. Ülkenin İslamcı asi örgütü Al-Shabab, El-Kaide saflarına katıldığını ilan etti. Somalili korsanlar, geçen kasımda rehin aldıkları bir Yunan tankerini açıklanmayan bir miktar fidye karşılığında iade etti, bir Kuzey Kore gemisini kaçırdı.

Obama, Amerikan astronotlarını yeniden Ay’a gönderecek projeyi iptal etti. İslam devriminin 30. yılının kutlanmaya başladığı hafta uzay yarışına giren İran, içinde fare, iki kaplumbağa ve bir kutu solucanın yer aldığı aracını yörüngeye gönderdi, aracın yolcularıyla birlikte başarılı biçimde Dünya’ya döndüğü duyuruldu. ABD Kongresi’ne sunulan malî bütçe taslağında askerî harcamalara 703 milyar dolar ayrıldı, sağlık harcamaları 1 milyarda kaldı. Bill ve Melinda Gates çifti, fakir ülkelerdeki çocukların aşılanması için önümüzdeki on yıl boyunca 10 milyar dolar bağışlayacaklarını vaat etti. Dünya Sağlık Örgütü’nde direktörlük yapan Ulrich Keil, domuz gribinin “bir korku kampanyası” olduğunu açıkladı. TC Sağlık Bakanlığı domuz gribi kampanyasını bitirdi, kanser kampanyası başlattı. Avustralyalı araştırmacılar, kadınlarda hamilelik sırasında hafıza kaybı görüldüğü inancının bir mit olduğunu buldu. Britanyalı ve Belçikalı bilim insanları, beyin sarsıntısı geçirmiş bitkisel hayattaki bir hastanın zihnine ulaşıp iletişime geçmeyi başardı.

Türkiye’de 15 yaşında bir kız, Batman’da geçen yıl yapılan bir gösteriye katılmak, taş ve slogan atmak suçlarından 14 yıl hapis cezasında çarptırıldı, yaşı küçük olduğu için cezası 8 yıla indirildi. Guardian gazetesi Türkiye’nin çocuklarla mücadele bilançosunu hesapladı: Cezaevlerinde 2 bin 622 çocuk var, Terörle Mücadele Kanunu çıktığından beri 737 çocuk yargılandı, Diyarbakır’da geçen yıl yargılanan 267 çocuktan 78’i uzun süreli hapis cezalarına çarptırıldı. Türkiye ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde imzası bulunan 47 ülke içinde 1959-2009 döneminde sicili en kötü ülke oldu: ihlallerin yüzde 19’u Türkiye’de gerçekleşti. Bursa’da 70 kuruşluk metro ücretini “protesto etmek için” turnikelerin üzerinden atlayan iki öğrenciye 6 ay hapis istemiyle dava açılırken, benzer bir dava İstanbul’da metrobüs zammını protesto etmek için aynı eylemi yapan 45 kişi hakkında da açıldı. Bursa’da Başbakan’a “Ampul Tayyip” diye slogan atan üç lise öğrencisi hakkında da hakaret davası açıldı, savcı ‘ampul’ kelimesinin hakaret olduğu iddiasını Google’dan bulduğu “Hadi lan oradan, ampul” sözüyle destekledi.

Alberto Giacometti’nin yaptığı bronz “Yürüyen Adam” heykeli, Southbey’s müzayedesinde 65 milyon pounda (163 milyon lira) satıldı. Yılbaşında Kaddafi’nin oğlu için Karayip Adaları’nda özel bir konser verip 2 milyon dolar karşılığı beş şarkı söyleyen Beyonce, altı dalda Grammy kazandı. “We Are the World”, Haitili depremzedelere yardım amacıyla Barbra Streisand, Kanye West, Tony Bennett ve Celine Dion’lu bir kadroyla yeniden kaydedildi. İstanbul Moda Haftası başladı, Meg Ryan geldi, kurdele kesti ve gitti. Fransa’da hapiste olan ve bir zamanlar Filistin’in özgürlüğü için bin 500 kişiyi öldürdüğünü söyleyen Çakal Carlos, kendi hakkında üç bölümlük bir televizyon dizisi çeken prodüksiyon şirketine, “biyografik imajı” zedelendiği için dava açtı. Lost’un altıncı ve son sezonu başlarken, dizinin yıldızları Hawaii’de 10 bin kişi tarafından karşılandı. İngiltere’de Arsenal ve Manchester United arasında oynanan Premier Lig maçı, 3D yayınlanan ilk spor karşılaşması oldu.

İngiltere, Chelsea ve millî futbol takımlarının kaptanı John Terry’nin, birkaç yıl önceki takım arkadaşı Wayne Bridge’in eski kız arkadaşıyla evlilik dışı ilişki yaşamış olmasıyla meşgul oldu. İngiltere Teknik Direktörü Fabio Capello, kaptanlık meselesinde karar vermeden önce Terry’den “bütün gerçekleri” duymak istediğini söyledi. Geçen hafta Mexico City’de bir barda silahla kafasından vurulan Paraguaylı futbolcu Cabañas kendine gelirken, bu sefer de Club America’daki takım arkadaşı Juan Carlos Silva, arabasını çalmak isteyen soyguncular tarafından kalçasından vuruldu. Gana’yı 1-0 yenen Mısır, Angola’daki Afrika Uluslar Kupası’nı üst üste üçüncü, toplamda yedinci kez kazandı.

Irak’ta intihar bombacısı bir kadın Kerbela’daki yas törenlerine giden 54 Şii hacıyı öldürdü, 122’sini yaraladı. İki gün sonra bu kez Kerbela’da bir bombalı aracın kalabalığa dalması sonucu 20 kişi öldü. Papa 16. Benedict, Roma’da topladığı İngiliz ve Gallerli piskoposlara Britanya Eşitlik Yasası’na savaş açmaları gerektiğini, bu yasanın kilisenin eşcinsellerin yükselmesini engelleme hakkını elinden aldığını ve “doğa yasalarına aykırı” olduğunu söyledi – piskoposlar Roma’ya Britanya kiliselerindeki çocuk tacizi skandallarını konuşmak için gitmişlerdi. Nobel ödüllü Nijeryalı yazar Wole Soyinka, Britanya’yı İslamî köktencilere tolerans gösterip ülkede barındırmakla suçladı. Fransa’da eşi çarşaflı olan Faslı bir adamın vatandaşlık başvurusu reddedildi.

Adıyaman’da aralık ayında kaybolan 16 yaşında bir kız, ailesinin evinin kümesindeki bir çukurda gömülü bulundu, otopsi raporu kızın canlı gömüldüğünü ortaya çıkarttı. Türkiye’de polise bildirilen tecavüz vakalarının ise yılda bin 200 olduğu, evli kadınların yüzde 15’inin cinsel şiddet gördüğü açıklandı. ABD’de Kansas’ta geçen yıl “doğmamış çocukların hayatını kurtarmak için” bir kürtaj doktorunu öldüren 51 yaşındaki bir adam, jüri tarafından suçlu bulundu. İngiltere’de 19 yaşında bir erkek, 86 yaşındaki bir kadını kaçırmak ve tecavüz etmekten ‘belirsiz’ bir süre hapis cezası aldı. Suudi Arabistan’da 80 yaşında bir adamla evli olan 12 yaşındaki bir kız, daha önce verdiği boşanma dilekçesini geri çekti. Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, eşi Carla Bruni’nin San Remo Müzik Festivali açılışında şarkı söylemesine izin vermedi.

AİHM, TC kimliklerinde din ibaresi bulunmasını insan haklarına aykırı bulurken, alfabede q, w, x harflerinin yer almasının şart olmadığı kararına vardı. TBMM’de önce CHP ile BDP arasında tartışma, sonra CHP ile AKP arasında arbede yaşandı, ara verildi, AKP’li Başbakan Yardımcısı oturumu yöneten CHP’li Meclis Başkanvekili’nin odasına daldı, oturum tekrar açıldı, MHP’li bir eski bakan AKP’li Başbakan’a yapılan “Peygamber” benzetmesi üzerinden Başbakan’ın eşinin iki sene önce GATA’ya alınmamasını gündeme getirdi, AKP’li Başbakan sinirlendi, AKP’lilerle MHP’liler birbirine girdi, küfürler yumruklar havada uçuştu, bir AKP’li milletvekili sinir krizi geçirdi, iki MHP’li onu hastanede ziyaret etti. Polisin yeterli olmadığı toplumsal olaylarda asker müdahalesine olanak veren EMASYA (Emniyet-Asayiş-Yardımlaşma) protokolü kaldırıldı. Başbakan, bir alışveriş merkezinin açılışında yaptığı konuşmada, “Sokak aralarında bakkal olayı bitmiştir” dedi. Başbakan’a “Seni bakkallar götürecek” diye cevap veren ana muhalefet lideri Baykal, Telekom’un kâr ederken taksitle satıldığını, satıştan hemen sonra da kurumlar vergisinin yüzde 30’dan 20’ye düşürüldüğünü hatırladı. Ocak ayındaki 1,85’lik enflasyon son 7 yılın en yüksek oranı oldu.

Mussolini’nin konuşmalarını indirip dinlemeyi sağlayan iPhone aplikasyonu piyasadan geri çekildi. Polonya, Auschwitz kampının girişindeki “Arbeit Macht Frei” yazısının çalınmasını planladığı iddia edilen İsveçli bir adam hakkında AB çapında arama emri çıkarttı – meşhur yazı geçen aralıkta çalınmış, üç gün sonra üç parçaya bölünmüş hâlde bulunmuştu. II. Dünya Savaşı aynı kampta 400 bin kişinin ölümünden sorumlu olduğuna inanılan Doktor Josef Mengele’nin Brezilya’da bulunan günlükleri satışa çıktı. Geçen yıl Batı Şeria’daki bir protesto gösterisinde Amerikalı bir eylemciyi 70 metreden yüzünden vurup komaya sokan İsrailli polis memuru hakkında soruşturma açılmamasına karar verildi. İsrail, BM’ye geçen yıl Gazze’deki saldırıda hiçbir uluslararası yasayı çiğnemediğini anlatan 46 sayfalık bir rapor gönderdi, bağımsız soruşturma yapılması teklifini reddetti. Ülkede üst rütbeli iki askerin Gazze’deki saldırılarda fosfor bombası kullanmak suçundan disiplin cezası aldığı açıklandı. İsveç’te cinayet davalarında zaman aşımını kaldıran yasa tasarısı kabul edildi. Hrant Dink’in katil zanlısı Ogün Samast cezaevinde evlendi.

Ana akım medyanın çeşitli çıkar çatışmaları sebebiyle yayınlayamadığı belge ve bilgileri yayınlama iddiasındaki Wikileaks sitesi, bütçe yetersizliği sebebiyle bir süreliğine kapandı. Burma’da bir gazeteci, yurtdışı basın kuruluşlarıyla çalıştığı için 13 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, siber saldırıların geleceğin savaşlarında çok önem kazanacağını açıkladı. Google, Çin’den gelen siber saldırılara karşı ABD Ulusal Güvenlik Ajansı’yla (NSA) işbirliği yaptı, artık kullanıcıların özel bilgilerini bu kurum ile paylaşma kararı aldı. Britanya müzik endüstrisi kuruluşu BPI’ın temsilcisi, bir hukuk firmasının korsan paylaşıma savaş açma niyetiyle binlerce kişiye e-posta aracılığıyla uyarı yollamasını eleştirdi, takip edilmesi gerekenlerin ısrarlı ve ciddî kullanıcılar olması gerektiğini söyledi. İngiltere’de cinayet komplosu kurmaktan 35 yıllık ağır hapis cezası çeken bir çete liderinin, kaldığı üst seviye güvenlik hapishanesinden hasımlarına Facebook vasıtasıyla 565 tehdit mesajı yolladığı ortaya çıktı. Almanya’nın güneyindeki evinde webcam aracılığıyla ülkenin kuzeyindeki Buz Denizi’nde güneşin batışını seyreden bir kadın, oraya fotoğraf çekmek için giden ve hava kararınca buzun üstünde yolunu kaybettiği için flaşıyla işaret gönderen bir adamı fark edip kurtarılmasını sağladı.

55 ülke “Kopenhag Sözleşmesi”ne uygun olarak, sera gazlarını azaltacak planlarını BM iklim komisyonuna gönderdi. Almanya’da kar yağışı yüzünden sadece haftasonunda 300’den fazla trafik kazası meydana geldi. Ocak aylarında sıcaklık ortalaması -9,4 dört olan Erzurum’un bu yılki ortalaması -3,5 derece olarak hesaplandı. Peru’nun güneyindeki sellerde ölü sayısı 20’ye yükseldi, âfetten 40 bin kişinin etkilendiği açıklandı. Britanya’da 500 bin evin sel riski altında olduğu açıklandı. Ton balıklarının dünyada hızla azaldığına kani olan Fransa, ton balığının küresel ticaretinin yasaklanmasını isteyenlere destek verdi. Brezilya hükümeti, ülkenin kuzeyindeki Amazon ormanlarında yapılacak, 40 bin kişinin göç etmesine yol açacak ve 500 km² alanı sular altında bırakacak, dünyanın en büyük üçüncü hidroelektrik santralinin yapımına onay verdi. Rize İdare Mahkemesi, Fındıklı ilçesindeki bir hidroelektrik santralinin inşaatını durdurdu, yapılması planlanan bin 601 inşaatın daha durdurulmasının yolunu açtı. Obama, nükleer reaktör fonlarının üçe katlanıp 54 milyar dolara çıkartılacağını, ABD’nin karbon salımının 2020’ye kadar yüzde 28 düşürüleceğini söyledi. Firmaların birbirinden kota satın alarak karbon salım miktarlarını yükseltip alçalttıkları küresel karbon borsasına saldıran e-dolandırıcılar, 3 milyon avro değerinde 250 bin salım iznini çaldı.

Haftalık gezegen ahvâli

22-28 Ocak 2010

350 senelik bilim kuruluşu Royal Society, uzaylıların varlığını bir konferansta tartışmaya başladı. Konferansta konuşan bir astronom, dijital yayınlara geçilmesiyle televizyon ve radyo sinyallerinde meydana gelen azalmanın, uzaylılar tarafından bulunma ihtimalimizi ortadan kaldırmak üzere olduğunu söyledi. Hindistan, insanlı ilk uzay aracını 2016’da göndereceğini açıkladı.

Avrupa’daki soğuk hava Romanya, Polonya ve Almanya’da 200’den fazla kişinin ölümüne sebep oldu. İklim değişikliği pazarlıklarında Çin’in baş temsilcisi olan şahıs, küresel ısınmanın insan eliyle mi yoksa doğal döngüler sebebiyle mi olduğunun daha iyi incelenmesi ve bu konuda “açık kafalı” olunması gerektiğini söyledi. The New Economics Foundation, küresel ısınmanın 2 derecede tutulabilmesi için karbon salımını azaltacak “benzersiz ve muhtemelen imkânsız” önlemler alınması gerektiğini açıkladı, serbest pazar düşünce kuruluşu Adam Smith Institue’un başkanı “Bunlar bizim daha fakir ve kısıtlı hayatlar yaşamamızı istiyor” diye cevap verdi. İskoçya’da iklim protestocuları 11 kamyon ve 1 nakliye trenini alıkoyarak, ülkenin en büyük kömür santrallerinden birini durdurdu. Bilim insanları, 1990’lardaki küresel ısınmanın üçte birinin su buharlaşması yüzünden gerçekleştiğini, bunun ısınmanın insan eliyle olmadığı anlamına gelmediğini, sadece ısınma hızının hesaplanmasında kullanılması gereken bir veri olduğunu açıkladı. Obama, iklim değişikliği yasasının kongreden geçmesi için elinden geleni yapacağını, ama yasanın yeni nesil nükleer enerji teknolojilerini de içermesi gerektiğini söyledi. Texas’ta bir limanda bir mavna ile tankerin çarpışması sonucu 1,7 milyon litre ham petrol denize döküldü. Bin Ladin, küresel ısınmadan ABD’yi ve büyük endüstri şirketlerini sorumlu tutan bir bildiri yayınladı.

Haiti’de depremden ölenlerin sayısı 150 bine çıktı. Kurtarma operasyonları 11. gün sonunda durdurulduktan birkaç saat sonra, depremden beri saklandığı masanın altında bulduğu viski, bira ve krakerlerle beslenen bir market kasiyeri enkaz altından canlı çıkartıldı; 17 yaşında bir kız ise depremden 15 gün sonra baygın hâlde kurtarıldı. Londra’da Haiti için 500 pound toplama amacıyla park çevresinde 5 mil dönen yedi yaşındaki Charlie Simpson’ın topladığı para 120 bin poundu (288 bin lira) buldu. Madonna, Sting, Rihanna ve Shakira gibi isimlerin katıldığı televizyon programında 35 milyon dolar toplandı. Radiohead’in Los Angeles’ta yaptığı ve kameraların sokulmadığı yardım konserinde 573 bin dolar gelir elde edildi. Scientology tarikatı Haiti’ye el attı.

Fransa’da toplanan bir grup bilim insanı, İngiltere’de King’s College’da bin 800 kadını inceleyip G-noktasının bir mit olduğuna karar veren araştırmanın sonuçlarına itiraz ederek, bunun dişi cinselliğine totaliter bir yaklaşım olduğunu savundu. İnsan Hakları İzleme Örgütü, İrlanda’da kürtaj olmak isteyen kadınların kafasına hastanelerde özellikle korkutucu ve hatalı fikirler sokulduğu uyarısını yaptı. Malezya’da Müslüman ve Hıristiyanlar arasındaki sürtüşmeler, bir kilisenin duvarına siyah boya atılması ve birkaç caminin çöpüne kesik domuz başı bırakılmasıyla devam etti. Bangladeş’te tecavüze uğrayıp hamile kalan 16 yaşındaki bir kız, 101 kırbaç cezasına çarptırıldı. Nişanını kutlamak için gittiği Dubai’de üç hafta önce bir garsonun tecavüzüne uğradığını bildirip nişanlısıyla yasadışı seks yapmaktan tutuklanan 23 yaşındaki İngiliz kadın ve nişanlısı serbest bırakıldı, alkol içmekten yargılanmalarına karar verildi.

Son yirmi yıldaki iki Amerikan Başkanı’ndan birinin babası, bir diğerinin de dedesi olan Prescott Bush’un Nazi Almanya’sını finansal olarak destekleyen şirketlerde yönetici ve hisse senedi sahibi olduğu ortaya çıktı. Obama’nın Guantanamo üssü için geçen yıl belirlediği kapatılma tarihi geçti, ama yetkililer içeride tutulan yaklaşık 200 kişiden 50’sinin çok tehlikeli olduğunu, bırakılamayacaklarını ve aleyhlerindeki deliller çok yetersiz olduğu için de ne zaman yargılanacaklarının belli olmadığını açıkladı. Britanya’da Irak Savaşı’nı soruşturan Chilcot komitesine ifade veren Dışişleri Bakanlığı’nın 2003’teki hukuk danışmanı Sir Michael Wood, Irak işgalinin yasadışı olduğunu söyledi. Aynı komitede ifade veren eski Başbakan Tony Blair, “Irak’ta kitle imha silahları olduğuna emindim” dedi. Britanya’da, sadece Irak’a 50 milyon poundluk bomba dedektörü satan ATSC şirketinin sahibi, dedektörlerin elektronik aksamlarının eksik olduğunu anlaşılınca tutuklandı. Bağdat’ta intihar bombacılarının ve keskin nişancıların başta yabancıların kaldığı oteller olmak üzere birçok önemli binaya yaptığı saldırılarda 41 kişi öldü, 80 kişi yaralandı. Birkaç saat sonra bir intihar bombacısı merkezdeki polis laboratuvarına arabayla girdi, 18 kişi öldü. Baas Partisi’nin kuzey bürosu şefi olarak 1988’de Kürtlere kimyasal saldırı kararını veren ve 120 bin kişinin ölümünden sorumlu olan Kimyasal Ali’nin idam cezası infaz edildi.

Dünya Ekonomik Forumu’nun 40’ıncısı Davos’ta, ona alternatif olarak kurulan Dünya Sosyal Forumu’nun 10’uncusu Porto Alegre’de başladı. Yunanistan’da yüzlerce çiftçi daha çok devlet desteği ve fiyat arttırımı için Atina’da gösteri yürüyüşü yaptı. Perakende devi Wal-Mart, Sam’s Club adlı mağaza zincirinde 11 bin 200 çalışanı, Sony Ericsson ise geçen yılın son çeyreğinde kârları yüzde 92 düştüğü için bin 500 kişiyi işten çıkartacağını açıkladı. Britanya’da yapılan bir araştırma, nüfusun en zengin yüzde 10’luk diliminin, en fakir yüzde 10’luk dilimden 100 kat zengin olduğunu ortaya çıkarttı. Hollandalı lüks araba üreticisi Spyker, İsveçli Saab firmasını 400 milyon dolar karşılığında General Motors’dan satın aldı. Toyota, ABD’ye, Avrupa’ya ve Çin’e ithal ettiği 2 milyondan fazla arabayı daha gaz pedalındaki bir arıza yüzünden geri çekti, son dört ayda sadece ABD’den çekilen araba sayısı 8 milyonu geçti.

ABD Yüksek Mahkemesi, şirketlerin partilere yapabileceği para yardımını sınırlayan 1947 tarihli maddeyi 5’e karşı 4 oyla kaldırdı. ABD bankalarının geçen yıl lobi faaliyetlerine 26 milyon dolar, yılın ilk ayında siyasî aday ve parti komitelerine 78 milyon dolar harcadığı açıklandı. Obama, ticarî bankaların riskli yatırımlar yapmasını engelleyecek bir plandan bahsetti, dünya borsaları sarsıldı. Yatırımcı George Soros, büyük bankaların parçalanmasına ve Obama’nın banka faaliyetlerinin kısıtlanmasına yönelik reformlarına destek verdi.

Amerikalı tarihçi, Amerikan Halkları Tarihi kitabının yazarı ve eylemci Howard Zinn, 87 yaşında; Güney Afrika’da apartheid döneminde siyah işçileri örgütleyen Harriet Bolton, 82 yaşında öldü. Avrupa Parlamentosu milletvekili Jürgen Klute, Ankara’da kırk günden uzun süredir eylem yapan 12 bin TEKEL işçisini ziyaret etti, bunun şu anda Avrupa’nın en önemli işçi mücadelesi olduğunu söyledi. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “En büyük hatamız merhametli olmamız” dedi. Başbakan Erdoğan, Türk-İş Başkanı’yla konuştu, çözüm sözü verdi. Türkiye’nin yılsonu enflasyon beklentisi yüzde 5,4’ten 6,9’a çıkartıldı. Başbakanlık binasına 104 yeni güvenlik kamerası daha takıldı. Başbakan, “Gaza basacağız, ‘hayır, yapamazsın’ diyorlar” diye şikâyet etti.

Adana’da 2009 yılında 3 bin 155 çocuğun gözaltına alındığı bildirildi. Eskişehir Orhangazi Üniversitesi’nde öğrenci belgesi ve transkriptlerin parayla verilmesini protesto eden öğrenciler hakkında soruşturma açıldı. Yıldız Teknik Üniversitesi’nde uzmanlık konusu hakkında televizyonda konuşurken Kürtlerden bahseden bir öğretim görevlisi kadro hakkını yitirdi, durumu bir makaleyle eleştiren bir diğer öğretim görevlisinin maaşından kesinti yapıldı. Türkiye, AİHM’de geçen yıl aldığı 314 mahkûmiyet kararıyla birinci oldu.

Geçen haziranda başkanlık süresini uzatmak için referanduma giderken asker, yargı ve elitlerin ortak darbesiyle devrilen Honduras lideri Zelaya, Dominik’te sürgüne yollandı, darbeyi yapan askerler çıkartıldıkları mahkemede beraat etti. Toprak sahibi muhafazakâr yeni başkan Lobo, ABD ve sağcı Latin Amerika ülkeleri temsilcilerinin izlediği bir törenle yemin etti. Sri Lanka’da Tamil Kaplanları’nın yenilgisinden sonra yapılan ilk seçimleri Başkan Rajapaksa kazandı, sonuçlara itiraz eden rakibi eski asker Fonseka’nın seçim ofisi polislerce basıldı, ofiste çalışan 15 asker kaçağı tutuklandı. İran’da biri 19 yaşındaki iki rejim muhalifi, “Allah karşıtı olmak” ve monarşiyi destekleyen bir gruba üye olmak suçundan idam edildi.

Sudan’da bir protestocu diktatör El-Beşir’e ayakkabı fırlattı, tutturamadı. İsrail’de marihuananın tıbbî kullanımının görüşüldüğü oturumda bir adam aynı eylemde isabet sağladı ve Yüksek Mahkeme hâkimlerinden birini yere yıktı. Sudan’ın güneyinde Dinka ve Nuer kabilelerinin sığır savaşında 15 kişi daha öldü. Çin, Somali korsanlarına karşı yapılacak operasyonlara katılacağını açıkladı. Taliban militanlarının bir Birleşmiş Milletler temsilcisiyle gizli barış görüşmeleri sürdürdüğü ortaya çıktı.

Venezüella’da kablodan yayın yapan altı televizyon kanalının kapatılması protesto gösterilerine yol açtı. Hillary Clinton’ın internet sansürlerini eleştirmesi üzerine Çin, geçen yıl İran’daki seçim sonrası protestolarını örnek göstererek ABD’yi internet savaşları başlatmakla suçladı. ABD’de internetten 24 şarkı indirdiği için 2,1 milyon dolar ödemeye mahkûm edilen kadının cezası 154 bin dolara (şarkı başına 6 bin 420 dolar) indirildi, yargıç “bu mahkeme cezayı canavarca ve şok edici olmayan maksimum noktada sabitlemiştir” dedi. Funk müzisyeni Sly Stone, kendisine eksik ödenen telif ücretleri yüzünden eski menajerine 50 milyon dolarlık tazminat davası açtı.

Avrupa Komisyonu, özel yaşamı koruma eylemcilerinin başvurusu üzerine Virgin Media’nın korsan dosya paylaşımını takip etmek için kullandığı yazılımı incelemeye almayı kabul etti. Bobiler internet sitesinde, Türkiye’deki internet sansürlerini protesto etmek için kullanıcıları Taksim Meydanı’na toplayan sanal gösteri yürüyüşü başlatıldı. Bill Gates, 50 blogcunun hâlen hapiste olduğu Çin’de internet sansürlerinin çok kısıtlı uygulandığını, şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelerin kurallarına uyması gerektiğini söyledi, Google’ın sansürü kaldırma girişimini eleştirdi. Çin, YouTube’un kopyası YouTunecn ve Google kopyası Goojje sitelerini faaliyete soktu. Google, Avustralya’da düzenlediği ve kazanan çizimi anasayfasında yayınladığı yarışmada birinci olan logoyu sitesine koyarken, çizimdeki Aborjin bayrağını sildi. Apple şirketi, kişisel bilgisayar endüstrisini kökünden değiştireceği iddia edilen iPad tabletlerini tanıttı.

“Bilindiği gibi hayat korkunç bir sürekliliktir. Bir gün bir önceki günün içinden çıkar, bir ân bir önceki ânın içinden… Bunlar durdurulamaz, durdurup bakmak olanaksız olduğu gibi, bundan canlı çıkmak da olanaksızdır” diyen ressam Ömer Uluç, 79 yaşında; İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı Başkanı Şakir Eczacıbaşı, 80 yaşında öldü. İki yılda 300 işçinin çalıştığı ve 65 milyon avro harcanan onarım çalışmaları biten Napoli opera binası açıldı. New York’ta Metropolitan Sanat Müzesi’nde sanat dersi alan bir kadın, Picasso’nun 1904’te yaptığı The Actor isimli tablonun üstüne düşüp yırttı.

İtalyan yönetmen Tinto Brass, 1979 yılı filmi Caligula’yı esas alarak ilk 3D porno filmi çekeceğini duyurdu. Türkiye Sağlık Bakanlığı, Oğuz Atay’ın Korkuyu Beklerken oyununu sergileyen tiyatroya, sahnede sigara içildiği için uyarı cezası verdi. Walt Disney, 2005’te satın aldığı Miramax stüdyolarını kapattı. Almanyalı rock grubu Scorpions, 40 yıllık kariyerini sona erdirme kararı aldı. Bonanza dizisi ekibinden hayatta kalan son aktör Pernell Roberts 81 yaşında; Gönülçelen (Catcher in the Rye), Franny ve Zoe kitaplarının yazarı JD Salinger 91 yaşında öldü. Millî Eğitim Bakanlığı’nın beş yıldır uyguladığı “100 Temel Eser” kampanyasında eserlerin bazılarının telif ödenmeden, bazıların özet hâlinde, bazılarının 50-60 çeşit, 56’sının ise tahrif edilerek, 117 ayrı yayınevi tarafından basıldığı ortaya çıktı.

Çin’de bir gazete, futbolcuların 200 bin yuan (44 bin  lira) rüşvet verdikleri takdirde futbol millî takımına çağrıldığını ortaya çıkarttı, federasyon başkanı ve iki yetkili kovuldu. Paraguay’ın millî oyuncularından Salvador Cabañas, Mexico City’de bir barda kafasından vuruldu. Cezayir hükümeti, Angola’daki Afrika Uluslar Kupası’nda Mısır ile oynanacak maç için yüzlerce taraftarı uçakla gönderdi, oynanan yarı final maçını Mısır 4-0 kazanıp finale çıktı. Bangladeş’te bir otelde 13 kişilik bir asansöre 21 kişi bindi, asansör düşünce 11. Güney Asya Oyunları için orada bulunan Nepalli altı sporcu yaralandı.

Haftalık gezegen ahvâli

15-21 Ocak 2010

İngiltere’de 1958-1961 yılları arasında, anneleri hamileliğin erken döneminde sabah bulantılarına karşı Distaval adlı ilacı kullandığı için kol ve bacaklarında deformasyonla doğan 466 kişiye 20 milyon poundluk tazminat ödenmesi kararlaştırıldı. Bursa’da dört doktor, orta büyüklükteki memeleri almadan kanser dokusunu yok edebilen bir yöntem geliştirdi. İspanya’da estetik cerrahi, zayıflatan ürünler ve güzellik malzeme reklamlarının televizyonda gece saat 10’dan önce yayınlanması yasaklandı. İngiliz doktorlar, hazır yiyecek ve kızartmalarda kullanılan her türlü insan yapımı trans yağın yasaklanmasını önerdi. Rusya, gıda güvenliği açısından sakıncalı bulduğu Amerikan tavuklarının ithalini sınırsız bir süre yasakladı. Türkiye’de Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 1 Mart 2010’a kadar ithal edilebilecek ‘genetiği değiştirilmiş gıdalar’ın kapsamını genişletip, GDO’lu bebek mamalarına ve antibiyotiklere direnç gösteren gen içeren gıdalara izin verdi.

Haiti’de ölü sayısı 75 bini geçti, 200 bine yükselebileceğinden bahsedildi. BM, depremzedelerin önümüzdeki aylardaki yiyeceklerini karşılamak için 550 milyon dolar toplamaya çalışırken, ABD’nin en ünlü radyocularından Rush Limbaugh dinleyicilerine Haitililere beş kuruş vermemeleri gerektiğini, çünkü Obama’nın bu parayı çalacağını duyurdu. Haiti’nin başkentindeki havaalanında Amerikan askerî uçaklarına öncelik verilip başka ülkelerden gelen yardım uçaklarının komşu Dominik’e yönlendirilmesi diplomatik krize sebep oldu. ABD, Haiti’deki asker sayısını 16 bine çıkarttı. Başkent Port-au-Prince’de yıkıntı bir dükkândan birkaç tablo çalan 15 yaşındaki bir kız, polis tarafından vurularak öldürüldü.

Ankara’da düzenlenen “demokrasi ve haklar” mitingine polis kaynaklarına göre 50 bin, Türk-İş’e göre 90 bin kişi katıldı. Bir aydan uzun süredir direniş eylemi yapan TEKEL işçileri açlık grevine başladı. Türkiye’de 9 milyon 808 bin kişinin sosyal güvence olmaksızın çalıştığı, kadın çalışanların 59,8’inin kayıt dışı olduğu belirtildi. Hükümetin bu yıl maaşlı çalışanlardan 41 milyar, Özel Tüketim Vergisi’nden 31 milyar, sermaye şirketlerinden 20 milyar, Özel İletişim Vergisi’nden 5 milyar lira vergi beklediği hesaplandı. Holding sahipleri, serbest meslek sahipleri, faiz geliri alanlar ve diğer beyannameli vergi mükelleflerinden beklendiği açıklanan miktarsa 2 milyar lira. Kamu yatırımlarına ayrılan paralar da açıklandı: 27 milyar. 2010 yılı için en büyük pay yüzde 52’lik artışla 7,8 milyar liraya çıkan ulaştırma sektörü ödeneğine ayrıldı. Eğitime 4 milyar, tarıma 3,7 milyar, sağlığa 1,8 milyar ayrıldı. İstanbul 10. İdare Mahkemesi, metrobüs fiyatlarına yapılan zammı iptal etti, İBB zamları geri almadı. Anayasa Mahkemesi askerlerin sivil mahkemelerde yargılanmasına yönelik düzenlemeyi oybirliğiyle iptal etti, Ankara’daki Seferberlik Tetkik Kurulu’nda 26 gündür yapılan arama bitti, Taraf gazetesi darbe planlarına “Balyoz Harekâtı”nı ekledi.

THY, FC Barcelona ile 2,5 yıllığına 7,7 milyon avro ödeyeceği, Manchester United ile ise 3,5 yıllığına açıklanmayan bir rakam ödeyeceği sponsorluk anlaşmaları imzaladı. Bu yılbaşından beri hisseleri yüzde 90 düşen Japonya Havayolları iflasa karşı korunma başvurusu yaptı. AB ve IMF politikalarıyla, parasını avroya uyumlu hâle getirmek için sabit kur uygulayan Letonya’nın ekonomisi iki yıl içinde yüzde 24 küçülerek dünya rekoru kırdı. Obama, Wall Street’e yapılan 117 milyar dolarlık federal yardımın vergi verenlere geri ödenmesi gerektiğini söyleyerek, bankaları “devasa kârlar ve ahlaksız ikramiyeler” sebebiyle eleştirdi. JP Morgan, 2009’un son üç ayı için 3,3 milyar dolar kâr açıkladı, tüm dünyadaki çalışanlarına 9,3 milyar dolar ikramiye dağıtma kararı aldı. Morgan Stanley’in ikramiye toplamı 14,4 milyar, Goldman Sachs 16 milyar dolar olarak açıklandı. IMF başkanı Kahn, küresel ekonominin yeniden gerilemeye geçebileceği uyarısını yaptı.

Venezüella’da Başkan Chavez, devalüasyon kararından sonra fiyatları gizlice arttıran bir uluslararası süpermarketin kamulaştırıldığını ilan etti. Şili’de yapılan seçimleri kazanan Sebastián Piñera, ülkede son 50 yılda seçimle işbaşına gelen ilk sağcı başkan oldu. Irak’ta mart ayında yapılacak parlamento seçimleri için başvuran yaklaşık 6 bin adaydan 499’unun başvurusu reddedildi. Çin Yüksek Mahkemesi’nin eski başyargıcı, rüşvet ve diğer yolsuzluk suçlarından hapis cezasına çarptırılarak Komünist Parti’nin 1949’da iktidara gelmesinden bu yana ceza alan en yüksek rütbeli devlet görevlisi oldu. Vietnam’da bir mahkeme, aralarında ülkenin tanınmış insan hakları avukatı Le Cong Dinh’in de bulunduğu dört muhalifi, Komünist rejimi devirmeye çalışmak suçuyla 5 yıldan 16 yıla kadar hapse mahkûm etti. Henüz 1961 yılında yazdığı bir makaleyle 1960’ların kargaşa ve idealizmini öngören, gençlik hareketinin nasıl gelişeceğini tahmin eden ilk isimlerden biri olan gazeteci, editör ve karşıkültürün sesi George Leonard, 86 yaşında öldü.

New York JFK havaalanında bir adamın yanlış kapıdan geçmesi yüzünden bir terminal boşaltıldı, onlarca uçuş iptal ertelendi, yüzlerce kişi yeniden taramadan geçirildi. İngiltere’de 26 yaşında bir adam, kar yağışı yüzünden uçağının ertelenebileceğini öğrendiğinde Twitter’a “sorun çözülmezse havaalanını bombalayacağım” şeklinde ‘twit’ bırakınca, terör zanlısı olarak sorgulandı, kefaletle bırakıldı, işini kaybetti, bütün elektronik cihazlarına el kondu. FBI’ın basına dağıttığı “yaşlandırılmış Bin Laden” fotoğraflarındaki bazı yüz hatları ve saçların, İspanyol Komünist Birleşik Sol Partisi liderinin internette bulunan bir fotoğrafı üzerinden hazırlandığı itiraf edildi.

Irak’ın Necef kentinin merkezindeki pazar yerinin yakınında patlayan üç bomba 15 kişiyi öldürdü. Saddam Hüseyin’in kuzeni “Kimyasal Ali”, 1990’larda Iraklı Kürtlere düzenlenen zehirli gaz saldırıları yüzünden dördüncü kez idam cezasına çarptırıldı. Shell ve Petronas firmaları Irak’ın en büyük petrol yataklarından birini işletmek için hükümetle anlaşmaya vardı. Arlarında intihar bombacıları da bulunan Taliban militanları Kâbil’e saldırdı, 5 kişi öldü, 70 kişi yaralandı. Yemen askerleri El-Kaide güçlerine füzeli saldırı düzenledi, örgütün ülkedeki liderini öldürdü, Türkiye’de örgütün 120 militanı tutuklandı. Somalili korsanlar, karşılığında 7 milyon dolar fidye aldıkları Yunan bandıralı bir petrol tankerini iade etti.

Küresel ısınma yüzünden batma tehlikesi içinde olan Okyanusya adası Mikronezya, Çek Cumhuriyeti’nin Avrupa’daki en büyük kirlilik kaynaklarından biri kabul edilen kömür santralini 2016’da kapatmasından vazgeçmesinden sonra Çek Çevre Bakanlığı’na itiraz başvurusunda bulunarak bir ilke imza attı. Mısır ve İsrail’de sağanak yağış ve seller, yedi kişinin ölümüne sebep oldu. Ekvador’un tehdit altındaki yağmur ormanlarında çalışma yapan bilimciler, türleri tükenmek üzere olan aralarında salyangoz emen yılan ve şeffaf kurbağanın da bulunduğu 30’dan fazla tür keşfetti. BM’nin iklim bilimi heyeti, Himalaya’daki buzulların 2035’te tamamen eriyeceği iddiasının bilimsel temellere dayanmadığını kabul etti.

Diyarbakır Yenişehir’de iş sözleşmesine “eşini dövenin maaşının yarısı eşine ödenir” maddesini koyan belediye bu maddeyi ilk kez uyguladı, bir temizlik işçisinin maaşının yarısı kendisinden şiddet gören eşine ödendi. Moritanya’da 34 İslam bilimcisi, kadın sünnetini yasaklayan bir fetva yayınladı. Hollanda’da popülist sağcı milletvekili Geert Wilders, ‘toplumda İslam karşıtlığını kışkırtma ve dine saldırı’ ve dört başka suçtan hâkim karşısına çıktı. İsrail’de 17 kadından oluşan kapalı bir tarikat kuran ve bu kadınlardan ve kendi çocuklarından düzinelerce çocuk sahibi olduğu tahmin edilen bir adam tutuklandı. Nijerya’nın Jos kentinde Hıristiyan ve Müslüman çeteler arasında çıkan çatışmalarda 265 kişi öldü, ordu olaya müdahale etti. Papa, İrlandalı rahipleri ülkede patlayan ‘kilisede çocuk tacizi’ skandallarını konuşmak üzere toplantıya davet etti. İrlandalı aktör Gabriel Byrne, 11 yaşında İngiltere’de rahiplik eğitimi görmeye gittiğinde Christian Brothers rahiplerinin cinsel tacizine uğradığını söyledi. Mükemmel İncil’i yazacağını bildiren ve kendisine “Sonsuz Mesih” diyen, Abdi İpekçi cinayeti hükümlüsü ve Papa II. Jean Paul’ün suikast girişimcisi Mehmet Ali Ağca, cezaevinden davul zurnalar eşliğinde çıkıp lüks araç konvoyuyla uzaklaştı.

İngiltere’de geçen yıl 9 ve 11 yaşlarındaki iki kurbanlarını zorla alıkoyan, soyunmaya zorlayıp tuğlalarla döven ve cep telefonuyla görüntüleyen 11 ve 12 yaşındaki iki çocuk, süresiz hapis cezasına çarptırıldı. UNESCO Eğitim Raporu’nda, dünyada 72 milyon çocuğun, Türkiye’deki yoksul Kürt kızlarının ise yüzde 43’ünün okula gitmediği, okuma yazma bilmeyen 759 milyon insanın üçte ikisinin kadın olduğu açıklandı. İtalya’da bir yargıç, 32 yaşındaki öğrenci kızının harçlığını kesen babayı, harçlığı ödemeye devam etmeye mahkûm etti.

Microsoft, Google’a saldıran Çinli hacker’ların Explorer tarayıcısındaki bir açıktan yararlandığını kabul etti. Almanya ve Fransa hükümetleri internet kullanıcılarını güvenlikleri için Explorer’dan başka bir tarayıcı kullanmaları konusunda uyardı. Kodak firması, Blackberry ve iPhone’larda kullanılan Kodak patentli teknoloji için üreticileri dava edeceğini açıkladı. Türkiye’nin katı internet yasaları, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) tarafından eleştirildi. Manchester United kulübü, futbolcularının sosyal iletişim ağlarında yer almadığını, oyuncuların isimlerini taşıyan hesapların sahte olduğunu açıkladı.

Estonya’daki Avrupa artistik patinaj şampiyonasında Aborjin kostümüyle yarışan Rus çift, Avustralya’nın tepkisini çekti. Tahran’da bu baharda düzenlenecek olan İslam Dayanışma Olimpiyatları, İran’ın seçtiği logoda Basra Körfezi’ni Arap dünyasında kabul edilmeyen bir şekilde isimlendirmesi sebebiyle iptal edildi. Çin’de bu yılın başında koşulan bir maratonu ilk 100’de bitiren atletlerden 30’u, yarış sırasında arabaya bindikleri, kendileri yerine başkalarını koşturdukları ve zaman kaydedici mikroçipleri daha hızlı koşuculara verdikleri anlaşılınca diskalifiye edildi. Avustralya Açık Tenis Turnuvası’nda Marsel İlhan’ı destekleyen Türk seyircilerin gürültülü tezahüratı, yaktıkları meşaleler ve bu meşalelerin Şilili seyirciler üzerine atılması Eurosport’un yayınını başka maça değiştirmesine sebep oldu.

Bir Rus iş adamı, Başkan Medvedev’in çektiği bir fotoğrafa açık arttırmada 1,2 milyon avro ödedi. NBC’de The Tonight Show’un sunuculuğundan alınan Conan O’Brian’a 33 milyon dolar tazminat verildi. Sırbistan’da Johnny Depp’in heykeli dikildi. Obama’nın hayatını dramatize eden ilk prodüksiyon olan Hope! - Das Obama Musical, Almanya’da perdeyi açtı. Edgar Allen Poe’nun mezarına 60 yıldır her doğumgününde gül ve konyak bırakan meçhul kişi bu yıl gelmedi. Love Story kitabının yazarı Erich Segal 72 yaşında öldü.

Haftalık gezegen ahvâli

8-14 Ocak 2010

Haiti’de 7 şiddetinde deprem oldu; havaalanı ve yolların zarar görmesi uluslararası yardım ve kurtarma ekiplerinin ulaşımını aksattı, ölü sayısının 50 bini bulabileceği duyuruldu. Britanya’da 1963’ten bu yana en soğuk kış yaşanırken, Londra’da Queen Mary Üniversitesi’nden bir profesör 1963’te önlem olarak sadece birkaç okulun kapanmasına karşılık 2010’da 9 binden fazla okulun kapanmasına, Britanya’nın bir “sağlık ve güvenlik toplumu” hâline geldiği eleştirisini yaptı. Avrupa Konseyi, domuz gribi salgınında kamu sağlık görevlilerinin lüzumsuz harcama yapmalarında ilaç şirketlerinin rolü konusunda soruşturma başlatılacağını açıkladı. Kar yağışı Almanya’da araba kazalarına ve yüzlerce uçuşun ertelenmesine yol açtı. Britanya açıklarında inşaatına 2014 yılında başlanacak ve ülkenin elektrik ihtiyacının dörtte birini karşılayacak dokuz yeni rüzgâr çiftliği ihaleye çıkartıldı. Türkiye ile Rusya, Türkiye’de nükleer santral kurulması için işbirliği beyannamesi imzaladı. Kahramanmaraş’ta arazisinin Afşin-Elbistan termik santrali yüzünden gördüğü zarardan dolayı dava açan bir çiftçi 110 bin lira tazminat kazandı.

Sudan’ın güneyinde Nuer kabilesi Dinka kabilesine saldırıp 30 bin sığır çaldı, saldırıda 140 kişi öldü. Radiohead, Pink Floyd ve Police’in davulcuları, dünya liderlerine Sudan’da acil önlem çağrısı yapmak için Beat for Peace isimli bir videoda yer aldı. İsrail’in Gazze’ye yaptığı hava saldırısında aralarında 14 yaşında bir oğlan çocuğunun da olduğu 3 kişi öldü. İsrail geçen yıl Gazze’ye yaptığı ve bin 400 Filistinliyle 13 İsraillinin öldüğü üç haftalık saldırıda BM binalarına verdiği zararın tazminatı olarak 10 milyon dolar ödemeyi kabul etti. İsrail’le Türkiye arasında Kurtlar Vadisi yüzünden diplomatik kriz çıktı.

İran Parlamentosu, geçen yılki tartışmalı seçimlerden sonra hapiste ölen üç muhalif gösterici hakkındaki kötü muamele raporunu gündeme aldı. Tahran Üniversitesi’nin nükleer fizikçilerinden Massoud Mohammadi, arabasına konulan bombayla öldürüldü; Mohammadi, muhalefet lideri Mousavi’nin de destekçileri arasındaydı. İran resmî haber ajansı saldırıdan İsrail ve ABD’yi sorumlu tuttu, ABD iddiayı reddetti. Irak işgali üzerine ilk bağımsız hukukî soruşturma Hollanda’da yapıldı, savaşın uluslararası hukuk açısından yasadışı olduğu açıklandı. Eski Britanya Başbakanı Tony Blair’in danışmanı Alastair Campbell, Irak işgaline yol açan süreçte kitlesel imha silahları raporu üzerinde oynama yapıp ABD raporlarıyla uyumlu hâle getirdiği suçlamasında ifade verdi. Irak’ta işgal öncesi silah denetimi yapan BM müfettişlerinden biri, 15 yaşındaymış gibi davranan bir kadın polisle internet sohbet odasında mesajlaştığı için New York’ta tutuklandı.

2001’de Afganistan’da El-Kaide’ye yönelik operasyonlarda bir Afgan çete liderine Britanya tarafından 2 milyon dolar verildiği, ancak beklenen yardım alınmadığı gibi, daha sonra bu çetelerin El-Kaide’yle barış yapıp Bin Ladin’i ülke dışına kaçırdığı itiraf edildi. Afganistan’da ABD ve Afgan askerlerinin bir eve düzenledikleri baskından sonra başlayan protesto gösterilerinde sekiz kişi öldü. Afganistan’ın merkezindeki Dihrawud şehrinde bir pazar yerine yapılan intihar saldırısında en az 20 kişi öldü. Pakistan’da 2009 yılındaki şiddet olaylarında ölenlerin sayısının 12 bin 600 olduğu açıklandı. Afganistan’da iki hafta önce 8 CIA ajanının öldüğü intihar saldırısını üstlenen Pakistanlı Taliban lideri Hakimullah Mehsud’un üssüne Amerikan hava kuvvetleri insansız uçaklarla saldırı düzenledi, 10 kişi öldü, Talibanlar saldırının Meshud’u ıskaladığını duyurdu.

ABD’de geçtiğimiz aralık ayında 85 bin kişinin işini kaybettiği açıklandı, Boeing firmasının aldığı uçak siparişleri 2009′da yüzde 61 azaldı. Geçen yıl 13,5 milyon arabanın satıldığı Çin, ABD’yi geçerek dünyanın en büyük araba pazarı hâline geldi. ABD hükümeti, Tayvan’a 6,5 milyar dolarlık hava savunma füzesi satışını onayladı. En büyük beşinin (Citigroup, Bank of America, Goldman Sachs, JPMorgan Chase ve Morgan Stanley) 2009’da 90 milyar dolar devlet yardımı aldığı Wall Street bankalarında yönetici ve çalışanlara ikramiye sezonu açıldı – Goldman Sachs’ın patronu Lloyd Blankfein, 2007 yılında 68 milyon dolar ikramiye almıştı. ABD’de 2008 krizini soruşturan ve raporu bu yıl sonunda Obama’ya sunacak 8 milyon dolar bütçeli Malî Kriz Soruşturma Komisyonu ilk oturumunu gerçekleştirdi.

Kültür ve Turizm Bakanı, Türkiye’ye 2009 yılında 24 milyondan fazla turist geldiğini bunun 6 milyon 369 bininin İstanbul’dan giriş yaptığını söyledi. Hong-Kong’da bir adam, turistlerin üzerine iki şişe yakıcı kimyasal sıvı atıp 30 kişiyi yaraladığı için tutuklandı, daha sonra suçsuz olduğu anlaşıldı, suçluyu bulana 40 bin dolar ödül vaat edildi. Patlayan emlak balonu yüzünden 100 milyar dolar borcu olduğu tahmin edilen Dubai’de geçen hafta açılan dünyanın en büyük binası Burj Khalifa’yı üç gün içinde ziyaret eden 10 bin 600 kişi, gişelere 280 bin dolar bıraktı. Berlin’de 2009 yılında şehrin bazı bölgelerinde uygulanan soylulaştırmalara tepki olarak 216 lüks arabanın kundaklandığı açıklandı.

Obama, 550 bin şüpheli ismin yer aldığı terör izleme listesinin genişletileceğini, güvenlik riski verilerinin daha iyi dağıtılacağını, yüzlerce yeni hava polisi görevlendirileceğini söyledi. Eski adı Blackwater olan Xe güvenlik firması Irak’ta birçok sivilin öldürülmesi davasında miktarı açıklanmayan bir tazminat ödemeyi kabul etti. Bu arada firmanın iki çalışanı, Kabil’de geçen mayıs ayında bir trafik kazası sonrası iki Afganı öldürmekle suçlandı. ABD’den sonra İngiltere üzerinden tüm Avrupa’ya yayılması düşünülen havaalanlarında tam vücut taraması işleminde milyonlarca insana küçük dozda radyasyon verilmesinin sonuçları sorgulandı. Edirne Belediye Başkanı’nın odasındaki televizyonun içinde, izlenen karasal ve dijital yayınların bilgisini bir merkeze aktaran ve ayrıca odayı dinlemeye ve görüntülemeye yarayan iki cihaz bulundu.

Şili Başkanı Bachelet, ülkenin güneyinde yaşayan ve 19. yüzyılın sonunda gemilerle Avrupa’ya götürülüp ilginçlik olsun diye sergilenen yerli halktan özür diledi. Mısır’da büyük piramitlerin etrafında bulunan mezarlar, piramitlerin köleler değil özgür işçiler tarafından inşa edilmiş olabileceği teorisini güçlendirdi. Brezilya’da insan haklarında iyileştirme adına birtakım kararlar alan hükümetin askerî rejim döneminde yapılan işkencelerin incelenmesi yönündeki kararına karşı komutanlardan istifa tehdidi geldi, kürtaj ve eşcinsel hakları meselesindeki kararlara Katolik Kilisesi itiraz etti. Deniz Baykal, Brezilyalı komutanların  tepkisini övdü, Türkiye’dekilerin de soruşturmalara aynı tepkiyi vermesi gerektiğini söyledi. Hırvatistan’daki başkanlık seçimini hukukçu ve besteci Sosyal Demokrat aday Ivo Josipović kazandı.

Anne Frank’ı Amsterdam’da iki yıl boyunca Nazilerden saklayan ve günlüğünü koruyan Miep Gies 100 yaşında, İspanya’da Franco rejimi altında editörü olduğu gazetesinde insan haklarını savunduğu için yıllarca baskı gören ve nihayetinde gazetesi kapatılıp ofisleri bombalanan Antonio Fontán 86 yaşında, 1968 olaylarında önemli rol oynayan 22 Mart Hareketi’nin kurucularından filozof Daniel Bensaïd 63 yaşında öldü. İki hafta önce öldürülen Hint öğrencinin ardından Avustralya’da bir Hint daha bir çetenin saldırısına uğrayıp ciddî şekilde yaralandı, Melbourne polisi bu saldırının ırkçı güdülerle yapılmadığını açıkladı. İngiltere’de 28 yaşında bir kadını soyan iki kişiyi kovalayan Hint asıllı bir İngiliz inşaat işçisi bıçaklanarak öldürüldü. İtalya’nın güneyindeki Rosarno’da, göçmen tarım işçilerinin barınaklarına yoldan geçen bir arabadan ateş edilmesiyle patlak veren olaylarda 37 kişi yaralandı. Olaylar sonunda 300’den fazla Afrikalı polis tarafından otobüslere bindirilerek mülteci toplama merkezlerine götürülürken, yerel halk bu durumu alkışlarla destekledi. İsviçre’de Zürih polisi belgesiz sığınmacıların dil öğrendiği özerk bir okulu bastı, içeridekileri kovup protestocuları biber gazıyla dağıttıktan sonra öğrenim gereçlerine el koydu ve binanın pencerelerini sökerek oturulmaz hâle getirdi. Manisa’da Selendi’de mahalleleri basılıp sürülen Romanlar, Salihli ve Gördes’e yerleştirildi. Edirne’de arkadaşlarının tutuklanmasını protesto için basın açıklaması yapmak isteyen 15 kişiye 200 kadar kişi saldırıp linç etmeye çalıştı. Çukurova Üniversitesi’ne ait yurtta kendilerine at ve eşek eti yedirilmiş olmasını protesto eden sekiz öğrenci hakkında soruşturma başlatıldı. AİHM, 2004 yılında İstiklal Caddesi’nde başından vurularak öldürülen Hukuk öğrencisi Önder Babat için Türkiye’yi 20 bin avro tazminat ödemeye mahkûm etti. Adana 2. İdare Mahkemesi, iki yıl önce polis tarafından dur ihtarına uymadığı için vurulan 19 yaşındaki Murat Kasap’ın ailesine 26 bin lira ödenmesine karar verdi.

Rize’de merkezî ezan sistemi sabote edildi, 170 camiden beş dakika boyunca aynı anda önce ilahi, sonra da Zeki Müren yayını yapıldı, il müftüsü “çok hoş olmayan sesler çıktı” dedi. Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da saldırıya uğrayan dört kiliseden üçü hafif yaralarla kurtulurken, bir tanesi yangın bombalarıyla ağır tahribata uğratıldı. 18 Ocak’ta cezaevinden çıkacak olan Mehmet Ali Ağca, Sunday Times’a mektup yazıp, mükemmel Hıristiyanlığı ilan edeceğini bildirdi. Danimarka’da dört yıl önce yayınlanıp İslam dünyasında kıyamet kopartan karikatürlerden beşi Norveç’in Afterposten gazetesinde yeniden basıldı, gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü “şu an tam doğru zaman” dedi.

Economist dergisi Türkiye’yi 2009 yılında yükselen borsalar sıralamasında ikinci sırada gösterdi. Türkiye’de memurların yüzde 95’inin bin lira, yüzde 34’ünün 5 bin liradan fazla kredi kartı borcu olduğu, yüzde 27’sinin icralık olduğu saptandı. Son vergi artışlarıyla beraber ayda 1500 lira maaş alan birinin gelirinin yüzde 53’ünün, asgari ücret alanların da gelirlerinin yüzde 32’sinin vergiye gittiği hesaplandı. “Çalışan Gazeteciler Günü” kutlandı, Türkiye’de 2009 sonu itibariyle 33 gazetecinin cezaevinde olduğu, geçen yıl yedi gazete ve dergi hakkında 10 kez yayın durdurma kararı verildiği açıklandı. İstanbul’da polis, zabıta ve özel güvenlikten oluşan bir grup, belediyenin taşeronlaşma kararına karşı eylem yapan itfaiyecilerin “Demokrasi Çadırı”na saldırıp falçatalarla parçaladı. Başbakan Erdoğan, “Sünnîlerin de sorunları var” dedi.

Barcelona’da 16 yaşında bir erkek, ailesinin başvurusuyla alınan mahkeme kararıyla cinsiyet değiştirme operasyonu geçirerek, İspanya’nın en genç transseksüeli oldu. İtalya’da sadece transseksüellerin kalacağı ilk cezaevi açıldı. Portekiz’de eşcinsel evliliklere izin verecek yasa meclisten geçerek devlet başkanının onayına sunuldu. Uganda başkanı, eşcinsel fiillere ölüm cezası öngören bir yasa tasarısını uluslararası baskılarla geri çekip, “biraz daha müzakere lazım” dedi. Nişanlısıyla Dubai’de tatil yapan bir İngiliz kadın, bir garsonun tecavüzüne uğradığını polise bildirince, nişanlısıyla yasadışı seks yaptığı için tutuklandı. Hollanda’da 20 yaşında bir kadın, dersleri astığında durumu ailesine bildirmeyip fahişe olmasına engel olmayan okulunu dava etti, çocukların birinci sorumlusunun aile olduğu hükmüne varan mahkeme, davayı reddetti. İzmir’de bir adam, 32 yaşındaki boşanmış ve iki çocuk sahibi kızını erkeklerle gezdiği gerekçesiyle vurarak öldürdü. Bursa’daki Aile Çalıştayı’nda konuşan Bursa Valisi, evli olmadan beraber yaşamayı [ahlakî] ölçütlerinin kabul etmeyeceğini beyan edip “bu kesimleri ibretle takip etmemiz gerekiyor” dedi.

İspanya’da kazı yapan bilimciler, içinde pigment kalıntıları bulunan 50 bin yıllık kabukların ilkel insanların kullandığı makyaj seti olduğuna kanaat getirdi. Bir başka çalışmada, Kleopatra’nın makyajının gözleri hastalıktan koruyucu özelliğe sahip olabileceği tartışıldı. Almanya’nın çok satan kadın dergisi Brigitte profesyonel modeller yerine ‘gerçek’ kadınlar kullanacağını açıkladı. Forbes dergisi en çok kazanan mankenleri listeledi, Gisele Bündchen yıllık 25 milyon dolar gelirle birinci oldu. 40 yıldan uzun bir sürede 100 milyondan fazla albüm satan Rod Stewart 65 yaşını doldurarak emekli aylığı almaya hak kazandı. Elvis Presley’in 75. doğumgünü dünyanın çeşitli yerlerinde kutlandı. Avatar’ın yönetmeni James Cameron, Last Train to Hiroshima adlı kitabın film haklarını satın aldı. Yenik başkan yardımcısı adayı Sarah Palin, Rupert Murdoch’un Fox kanalında politika yorumcusu olarak işe başladı.

İngiltere’de eylül ayında açık cezaevinden kaçtıktan sonra Facebook profilini sürekli güncelleyen ve 3 bin 400 kişi tarafından izlenen kaçak yakalandı. Google, geçen ay Çinli insan hakları savunucularının e-posta adreslerine yapılan hacker saldırısını gerekçe göstererek, Çin’deki hizmetlerinde arama sonuçlarını sansürlemekten vazgeçmeyi planladığını açıkladı, Çin hükümeti, topraklarında iş yapan firmaların ülke kurallarına uyması gerektiği cevabını verdi. Bunun ardından Google, son yıllarda dünya çapında internet, finans, teknoloji ve kimya sektörlerindeki en az 20 büyük şirketin Çin hükümeti adına çalışanlarca siber saldırıya uğratıldığı açıklamasını yaptı. Kendilerine “İran Siber Ordusu” adını veren ve geçen ay İranlı protestocuların sık kullandığı Twitter’a saldıran hacker’lar, bu kez de Çin’in resmî arama motoru Baidu’yu kilitledi – Çinli Twitter kullanıcıları İranlı reformculara destek vermişti. Obama’nın Amerikan halkına sesleneceği yıllık konuşmasının Lost’un son sezon prömiyeriyle aynı geceye denk geleceğinden ve Lost yayınının erteleneceğinden korkan izleyiciler Twitter’da kampanya başlattı, Beyaz Saray’ın konuşmanın o gece yapılmayacağını açıklaması, “Obama geri çekildi” diye duyuruldu.

Southampton’dan Geoff Holt, Kanarya Adaları’ndan Karayipler’e 4.345 kilometrelik mesafeyi yatıyla tek başına kat ederek, bunu başaran el ve ayakları felçli ilk denizci oldu. Afrika Uluslar Kupası’na giden Togo millî futbol takımı otobüsüne ev sahibi Angola sınırı içerisinde gerillaların tüfeklerle açtığı ateşte 3 kişi öldü, 9 kişi yaralandı, kupa ertelenmedi, Togo kupadan çekildi. Endonezya’da 40 bin kişinin seyrettiği futbol maçında millî takımın Umman karşısındaki performansından bunalan Hendri Mulyadi sahaya girip sol kanattan atağa çıktı, çektiği şutu Umman kalecisi kurtardı, bazı taraftar yorumları Mulyadi’nin forvet hattında gelecek vaat ettiği yönündeydi. Futbolda 2010-2014 yıllarında oynanacak sezonları kapsayacak yayın ihalesini Digitürk firması 321 milyon dolarla kazandı. Spor yapan ve bu sektörde hizmet veren 500 bin kişiyi örgütlemeyi hedefleyen Spor-Sen, aralarında Galatasaraylı eski futbolcu Metin Kurt’un da bulunduğu yedi kişi tarafından kuruldu.

Haftalık gezegen ahvâli

1-7 Ocak 2010

Yeni yıl bütün dünyada kutlanırken, Kolombiya’da hava kuvvetleri, ormanda parti yapan Farc asilerini bombalayarak 18’ini öldürdü. Aynı gün Türkiye’de hükümet, halkının yeni yılını zam bombardımanıyla kutladı. Akaryakıt, alkol, sigaradan özel tüketim vergisi adı altında toplanan haraç artarken, yüzde 34’lük ÖTV artışıyla bira, tüketimlerin en özeli oldu. Zamdan önceki altı gün bayilere sigara dağıtılmadı. Şarapta ÖTV’ye ince ayar çekildi: ucuz şarapların vergisi arttı, lüks şarapların vergisi düştü. Halktan toplanan vergilerle inşa edilmiş köprü ve otoyolların ücretleri arttı. Muadilleri arasında dünyanın en pahalı 15’incisi olan ama dünyadaki ülkelerin 3’te 2’sine girmeye yetmeyen TC Pasaportu’nun fiyatı da zamlandı. Yunanistan, dış borçlarını kapatmak için sigara ve alkole zam yaptı, 2 bin avro üstündeki memur maaşlarını dondurdu. Türkiye’de asgari ücret yaklaşık 30, memur maaşları yaklaşık 6 lira arttı. Tekirdağ’da 77 yaşındaki bir adam, yolculuk ettiği otobüs mola verdiğinde 50 kuruşluk tuvalet ücretinden tasarruf etmek için çalılıklara giderken ezilerek öldü.

Yılbaşı gecesi, İngiltere’de çeşitli aralıklarla 1963’ten beri yayınlanan Doctor Who dizisinde doktorun 10. ‘cisimleşmesini’ canlandıran David Tennant’ın 11. doktora dönüşüp yerini bir başka aktöre bırakışını 10,4 milyon kişi izledi. Avatar tüm dünyada 1 milyar dolarlık gişe hasılatını gösterime girdikten sonraki 17 günde elde ederek tarihin en ‘hızlı’ filmi oldu. ESPN kanalı, hazirandaki Dünya Kupası’nda 25 maçı televizyondan 3D teknolojisiyle yayınlayacağını duyurdu. New York Times’a yazan Bono, internet servis sağlayıcılarını müzik endüstrisinin parasını çalmakla suçlayıp, Çin’in uyguladığı internet sansürlerini övdü. Kendini “dünyadaki çekici insanların en büyük iletişim ağı” olarak tanımlayan bir flört ve sosyal ağ sitesi, tatilde kilo aldıkları fotoğraflarından tespit edilip şikâyetle bildirilen 5 bin üyesini siteden attı.

2008’de sadece İstanbul’da 18 kişinin eşleri tarafından öldürüldüğü açıklanırken, bunların 16’sı kadındı. Avustralya’da cumartesi gecesi bir fast-food restoranına giderken bıçaklanıp öldürülen Hint öğrenci, bu ülkede son bir yılda gerçekleşen bu tür saldırıların son kurbanı oldu. Irak’ta savaş sonrasında şiddet olaylarından ölen sivillerin sayısının 2009’da yarı yarıya düşerek yaklaşık 4 bin 500 olduğu açıklandı. Somali’nin Dhuusa Marreeb kentindeki çatışmalarda yaklaşık 50 kişi öldü, 100 kişi yaralandı. Somalili korsanlar, önce 25 mürettebatlı İngiliz bandıralı bir gemiyi, sonra da kimyasal taşıyan bir Endonezya tankerini kaçırdı. El-Kaide’nin yakında yeni saldırılar düzenleyebileceği uyarısı yapılırken, ABD, Büyük Britanya ve Fransa, Yemen’deki elçiliklerini kapattı. ABD elçiliği, Yemen ordusunun ABD tarafından belirlenen hedeflere yaptığı “başarılı” operasyonlardan sonra yeniden açıldı. ABD’nin Japonya’ya attığı her iki atom bombasından da kurtulduğu resmen bilinen tek kişi olan Tsutomu Yamaguchi, mide kanserinden 93 yaşında öldü – Yamaguchi, bir iş gezisi için gittiği Hiroşima’ya 6 Ağustos 1945’te atılan bombadan sonra yanık tedavisi görmüş, Nagasaki’nin 9 Ağustos’ta bombalanmasından bir gün evvel oradaki evine dönmüştü.

ABD, HIV virüsü taşıyanların ülkeye göç etmesini engelleyen 22 yıllık yasağı kaldırdı, biri hariç hepsi Müslüman olan 14 ülkeden uçakla gelen yolculara havaalanlarında tam vücut taraması ve kapsamlı bagaj araması uygulamasını başlattı. İngiltere havaalanlarında kullanılmaya başlayan vücut tarayıcıları çocuk pornografisi ve ünlülerin çıplak görüntülerinin ne olacağı tartışmalarına yol açtı. Eskişehir-İstanbul seferini yapan iki yolcu treni Bilecik’te çarpışırken, TCDD Genel Müdürlüğü makinistlerin ışık ihlali yaptığını açıkladı, Bilecik Valisi hızlı tren çalışmaları yüzünden kesilen elektriklerin sinyalizasyonu bozduğunu söyledi; son yedi yılın tren kazalarındaki ölüm bilançosu 62’ye yükseldi. Mersin’de iki liseli arasında başlayan tartışma “Doğulular Türkleri dövüyor” söylentisiyle 200 kişilik meydan kavgasına dönüştü, Manisa’da kahvehanede sigara içme kavgası bin kişilik Roman mahallesinin basılıp sakinlerinin sürülmesiyle son buldu. Erzincan’da DTP’nin kapatılmasından sonraki tutuklamaları, Edirne’de ise paralı eğitimi protestoya kalkanlar linç edilmeye çalışıldı, bu arada Emniyet Genel Müdürlüğü, “Terörü lanetliyoruz” başlıklı e-postaların bilgisayarları çökerten virüs taşıdığı uyarısını yaptı. Peru’da 1990-2000 yılları arasında başkanlık yapan Alberto Fujimori’ye bu dönemde güvenlik güçlerine uygulattığı adam kaçırma ve öldürmeler yüzünden verilen 25 yıllık hapis cezası onaylandı. II. Dünya Savaşı’nda Almanya’daki Nazi karşıtı hareketin önemli liderlerinden Freya von Moltke, 98 yaşında öldü. Manisalı 27 yaşındaki bir adam, dört yıl önce İstanbul’da vapurda “Üzerimde bomba var!” diye bağırarak yaptığı 1 Nisan şakası sebebiyle aldığı 15 aylık hapis cezasını çekmek üzere cezaevine girdi.

Dünyanın en yüksek binası, 160 katlı 818 metrelik Burj Dubai’nin açılışı yaklaşık 6 bin konuk ve binden fazla polis eşliğinde yapıldı. Tokyo’da balık pazarında açık arttırmaya çıkartılan 232 kilo ağırlığındaki ton balığı 175 bin dolara satıldı. İzlanda’da, yabancıların ülke bankalarında batan paralarının geri ödenmemesi için nüfusun yüzde 25’inin imzaladığı bir kampanya başlatılınca, İzlanda başkanı, Britanya ve Hollanda’ya 5 milyar dolar geri ödeme yapılmasını öngören yasayı imzalamayı reddetti. Fransa’nın güneyinde bir banka nakil aracının önünü arabalar, silahlar ve patlayıcılarla kesen bir düzine kadar soyguncu, milyonlarca avroyu alarak kaçtı. İzmir’de yılbaşı gecesi bir eve giren hırsızlar, tren kazası sonucu yatağa bağımlı yaşayan 6 yaşında bir kız çocuğunun oksijen tüpünü çalıp hurdacıya sattıktan sonra yakalandı. Her yıl aptalca ölümleriyle insanlığın gen havuzunun temizlenmesine katkı yaptığına inanılan kişilere verilen Darwin Ödülleri’nin 2009 yılı sahibi, Belçika’da bir ATM’yi açmak için dinamit kullanıp kendilerini havaya uçuran iki soyguncu oldu.

Dünyada sponsorluk anlaşmalarından 1 milyar doların üzerinde kazanan ilk sporcu olan Tiger Woods karısına “ihanet” ettiğini açıkladığından beri üçüncü büyük sponsoruyla (AT&T) olan anlaşmasını da kaybederken, Pakistan’da bir köydeki voleybol maçı sırasında düzenlenen intihar saldırısında 93 kişi öldü. İran Futbol Federasyonu, İsrail Futbol Federasyonu’nun yeni yılını “yanlışlıkla” e-postayla kutladı, İsrail’den göz kırpmalı bir kutlama cevabı geldi, İran Futbol Federasyonu’nun dış ilişkiler yetkilisi kovuldu.

Malezya’da bir mahkeme Hıristiyanların “Allah” sözünü kullanmasını yasaklayan hükümet kararını iptal ederken, İrlanda’da ateistler dinî değerlere küfretmeye 25 bin avro ceza kesen yeni uygulamaya karşı, tarih boyunca çeşitli din adamlarınca başka dinler hakkında edilen hakaretleri internete koyarak kampanya başlattı. Danimarka’da bir Somalili, üç yıl önce büyük protestolara yol açan Hz. Muhammed karikatürlerinin çizerinin evine baltayla girdi ve polis tarafından vurularak yaralandı. Fransa’da sosyalistler çarşafa getirilen yasağa karşı çıktılar. Mısır’ın güneyinde kilisedeki ayinden çıkan altı Kıptî Hıristiyan, bir arabadan açılan ateşle öldürüldü. Malezya’da İslamî ahlak polisi yeni yıl gecesi ucuz otelleri basıp, çoğu öğrenci ya da işçi 52 çifti, evli olmadan ilişki kurmak suçuyla tutukladı. Konya’da arkadaşına şaka yapmak isteyen bir imam hatip lisesi öğrencisi, okul yurdu yanındaki caminin imamına arkadaşının öldüğünü söyleyip salâsını okuttu, okuldan bir hafta uzaklaştırıldı.

Akademik makale yayın sayısı açısından ABD’nin ardından ikinci olan Çin’de, parayla yazdırılan sahte makalelerin 100 milyon dolarlık bir piyasa yarattığı ortaya çıktı. İngiliz bilimciler, bin 800 kadında G-noktası aradılar, yayınladıkları makalede “pek varmış gibi görünmüyor” şeklinde fikir beyan ettiler. Bir bilgisayar bilimcisi, Pi sayısında 2,7 trilyonuncu basamağa ulaştığını iddia etti. İtalya’da bilim insanları odundan yapay kemik oluşturmanın yolunu buldu. Polonya’nın güneyinde kullanılmayan bir taş ocağından alınan kaya parçalarında, bilinmeyen bir türe ait dört ayaklı yaratıkların yaklaşık 397 milyon yıl öncesine ait “ayak izleri” bulundu. Fransa, elinde kalan domuz gribi aşılarını Katar ve Mısır’a satma kararı aldı, Almanya ve Hollanda da aşıları satışa çıkarttı, Türkiye sipariş ettiği aşıların tümünü almayacağını açıkladı. Bilimciler, Arktik deniz yatağındaki metan salınımının ciddî ölçüde arttığını bildirdi.